Người khuyết tật trong phòng, chống ma túy: Đừng để khoảng trống dữ liệu thành khoảng trống chính sách

Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, cùng Chỉ thị số 14-CT/TW ngày 22/9/2026 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác người khuyết tật trong tình hình mới và Quyết định số 2071/QĐ-TTg ngày 30/10/2026 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch triển khai Chỉ thị đã đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện các giải pháp bảo vệ, hỗ trợ người khuyết tật trong đời sống xã hội.

Trong công tác phòng, chống ma túy, người khuyết tật cũng cần được quan tâm đầy đủ hơn, không chỉ ở khía cạnh phòng ngừa nguy cơ mà còn ở khả năng tiếp cận thông tin, dịch vụ, hỗ trợ pháp lý và tái hòa nhập cộng đồng. Trao đổi với PV Tạp chí điện tử Đồng Hành Việt, ông Đặng Văn Thanh, Phó Chủ tịch Thường trực Liên hiệp hội về người khuyết tật Việt Nam cũng cho rằng, muốn chính sách đi vào cuộc sống cần có dữ liệu sát thực tế, cách tiếp cận phù hợp và phát huy vai trò chủ động của các tổ chức người khuyết tật.

Picture1 9

Ông Đặng Văn Thanh – Phó Chủ tịch Thường trực Liên hiệp hội về người khuyết tật Việt Nam trả lời phỏng vấn

PV: Trong các chính sách dành cho người khuyết tật, an sinh xã hội, hòa nhập cộng đồng, chăm sóc sức khỏe và việc làm… thường được quan tâm nhiều hơn. Vậy vì sao cần chú ý đúng mức đến công tác phòng, chống ma túy đối với nhóm đối tượng này?

Ông Đặng Văn Thanh: Đúng là trong hoạt động của các tổ chức người khuyết tật, những vấn đề như bảo đảm an sinh, chăm sóc sức khỏe, giáo dục, việc làm và hòa nhập cộng đồng thường được đặt ra trước hết, bởi đó là những nhu cầu thiết thân, hiện hữu trong cuộc sống hằng ngày. Phòng, chống ma túy có thể chưa phải nội dung được nhắc đến thường xuyên, nhưng không vì thế mà kém quan trọng.

Đây không phải một vấn đề tách biệt với các lĩnh vực khác. Ma túy có thể gây tổn hại sức khỏe, ảnh hưởng đến khả năng lao động, kinh tế gia đình, các mối quan hệ xã hội và cơ hội hòa nhập của mỗi người thậm chí là nguyên nhân dẫn đến khuyết tật. Với người đã có khuyết tật, những hậu quả đó có thể làm gia tăng khó khăn trong sinh hoạt, điều trị, phục hồi chức năng và tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ. Ở chiều ngược lại, những rào cản về thông tin, điều kiện sống, chăm sóc sức khỏe và khả năng tiếp cận dịch vụ cũng có thể khiến một người khó nhận biết nguy cơ hoặc tìm kiếm sự trợ giúp khi cần.

Việt Nam có khoảng 6,11% dân số từ 2 tuổi trở lên là người khuyết tật nghĩa là có hơn 6 triệu người khuyết tật (một số nguồn thống kê không chính thống khác con số này thậm chí cao hơn rất nhiều); hơn một nửa trong số đó đang trong độ tuổi lao động và khoảng 70% sống ở khu vực nông thôn. Đây là một bộ phận dân cư có mặt trong mọi lĩnh vực của đời sống, với điều kiện, khả năng và nhu cầu rất khác nhau. Người khuyết tật cũng có thể gặp những tình huống như bất kỳ ai: bị dụ dỗ, lôi kéo, lợi dụng; có người chủ động sử dụng chất ma túy hoặc liên quan đến hành vi vi phạm pháp luật. Vì vậy, cần nhìn nhận vấn đề một cách khách quan, không mặc định người khuyết tật chỉ là đối tượng cần bảo vệ, cũng không gắn tình trạng khuyết tật với nguy cơ vi phạm.

Theo tôi, phòng, chống ma túy cần được đặt trong tổng thể các chính sách về người khuyết tật. Quan tâm đến vấn đề này cũng chính là góp phần bảo vệ sức khỏe, đời sống, quyền và cơ hội hòa nhập bình đẳng của họ.

PV: Ông vừa đề cập đến sự khác nhau về điều kiện và nhu cầu của người khuyết tật. Hiện nay, chúng ta đã có đủ dữ liệu để đánh giá tình hình người khuyết tật liên quan đến ma túy hay chưa? Theo ông, cơ quan nào cần giữ vai trò chủ trì xây dựng dữ liệu và các tổ chức người khuyết tật có thể tham gia như thế nào?

Ông Đặng Văn Thanh: Đây là một trong những vấn đề tôi cho rằng cần được quan tâm trước tiên. Chúng ta có những số liệu chung về người khuyết tật và công tác phòng, chống ma túy, nhưng còn thiếu dữ liệu chuyên biệt để kết nối hai lĩnh vực này. Chẳng hạn, chưa có đủ thông tin để đánh giá số lượng người khuyết tật liên quan đến ma túy, những tình huống họ có thể gặp phải, mức độ tiếp cận thông tin, dịch vụ y tế, tư vấn, hỗ trợ pháp lý hay nhu cầu sau điều trị…

Thiếu số liệu không có nghĩa là không có vấn đề. Khi chưa hiểu rõ thực trạng, chúng ta khó xác định nhóm nào cần ưu tiên, địa bàn nào cần tập trung và nguồn lực nên bố trí ra sao. Nếu chỉ sử dụng một cách tiếp cận chung cho tất cả, những khác biệt về dạng tật, mức độ khuyết tật, hoàn cảnh gia đình và điều kiện sống rất dễ bị bỏ qua.

Tôi cũng cho rằng việc khảo sát cần tránh chỉ tập trung vào số người sử dụng ma túy hoặc số vụ việc vi phạm. Cần tìm hiểu cả những người có nguy cơ bị lôi kéo, lợi dụng; những khó khăn trong tiếp cận thông tin và dịch vụ; nhu cầu tư vấn, điều trị, phục hồi chức năng, trợ giúp pháp lý và tái hòa nhập. Đây là những thông tin cần thiết để xây dựng chính sách có căn cứ, thay vì chỉ phản ứng khi vụ việc đã xảy ra.

Về trách nhiệm, cần có sự phân công rõ ràng, không nên chỉ nói chung là các cơ quan phối hợp. Cơ quan quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy, trong đó Bộ Công an giữ vai trò nòng cốt, cần chủ trì đối với dữ liệu thuộc lĩnh vực phòng, chống ma túy. Các cơ quan quản lý nhà nước thuộc ngành Tư pháp, Nội vụ, ngành Y tế, chính quyền địa phương và các cơ quan liên quan cần phối hợp xác định, cập nhật thông tin về dạng tật, mức độ khuyết tật, nhu cầu hỗ trợ, khả năng tiếp cận dịch vụ, tiếp cận thông tin, trợ giúp pháp lý, điều trị, phục hồi chức năng và hỗ trợ sau điều trị theo chức năng, nhiệm vụ.

Việc thu thập dữ liệu phải bảo đảm tự nguyện, bảo mật thông tin cá nhân, không tạo thêm định kiến hoặc gây bất lợi cho người được hỏi. Các tổ chức người khuyết tật có thể tham gia góp ý nội dung khảo sát, hỗ trợ tiếp cận cộng đồng, phản ánh những vấn đề thực tế và đề xuất giải pháp. Tuy nhiên, trách nhiệm chủ trì, quản lý, kết nối và sử dụng dữ liệu phải thuộc về các cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

PV: Bên cạnh khoảng trống dữ liệu, những nhóm người khuyết tật nào cần được chú ý hơn trong công tác phòng, chống ma túy, thưa ông?

Ông Đặng Văn Thanh: Trước hết, không nên chỉ nhìn người khuyết tật như một nhóm đồng nhất. Mỗi dạng tật, mức độ khuyết tật và hoàn cảnh sống có những đặc điểm riêng. Khả năng tiếp cận thông tin, nhận biết nguy cơ và tìm kiếm sự hỗ trợ cũng không giống nhau.

Đáng chú ý là người khuyết tật ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đây thường là những địa bàn còn gặp khó khăn về điều kiện kinh tế – xã hội, giao thông, hạ tầng thông tin và khả năng tiếp cận các dịch vụ chuyên môn. Với một số người, việc tiếp cận thông tin chính thống đã khó, việc tìm đến cơ sở tư vấn, điều trị hoặc trợ giúp pháp lý khi phát sinh vấn đề còn khó hơn. Rào cản ngôn ngữ, trình độ tiếp nhận thông tin và khoảng cách địa lý cũng có thể làm hạn chế khả năng tiếp cận các chương trình phòng ngừa.

Trong khi đó, không phải người khuyết tật nào cũng là hội viên hoặc có điều kiện tham gia các hoạt động của tổ chức hội. Có người sống xa trung tâm, ít giao tiếp, không có mạng lưới hỗ trợ thường xuyên. Nếu các chương trình chỉ triển khai tại đô thị hoặc trong phạm vi hội viên thì sẽ khó bao quát hết những người cần được tiếp cận.

Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng không thể từ hoàn cảnh sống, dân tộc, địa bàn cư trú hay dạng khuyết tật để suy đoán một người có nguy cơ sử dụng ma túy hoặc vi phạm pháp luật. Điều cần làm là nhận diện những rào cản trong tiếp cận thông tin, dịch vụ và hỗ trợ để có giải pháp phù hợp, không để một bộ phận người dân bị bỏ sót.

PV: Trong thực tế, người khuyết tật có thể bị dụ dỗ, đe dọa, lợi dụng, nhưng cũng có trường hợp chủ động liên quan đến hành vi vi phạm pháp luật về ma túy. Theo ông, cần tiếp cận vấn đề này như thế nào để vừa phòng ngừa, vừa bảo đảm quyền của người khuyết tật?

Ông Đặng Văn Thanh: Tôi cho rằng phải nhìn nhận khách quan cả hai chiều. Người khuyết tật có thể bị dụ dỗ, đe dọa, ép buộc hoặc lợi dụng để cất giữ, vận chuyển, giao nhận trái phép chất ma túy. Nhưng cũng không loại trừ trường hợp họ chủ động sử dụng, tàng trữ, mua bán hoặc thực hiện hành vi vi phạm pháp luật khác liên quan đến ma túy.

Do đó, không thể mặc định người khuyết tật luôn là nạn nhân, nhưng cũng không thể vì một người có hành vi vi phạm mà bỏ qua những yếu tố liên quan đến tình trạng khuyết tật, khả năng nhận thức, hoàn cảnh và mức độ bị tác động. Việc xem xét trách nhiệm phải căn cứ vào hành vi cụ thể, vai trò, nhận thức, khả năng điều khiển hành vi và chứng cứ của từng vụ việc theo quy định pháp luật.

Cũng cần tránh đánh đồng các dạng khuyết tật. Người khuyết tật vận động, khiếm thị hay khiếm thính không mặc nhiên bị hạn chế khả năng nhận thức. Với người khuyết tật trí tuệ, mức độ và nhu cầu hỗ trợ cũng rất khác nhau. Một số người có thể gặp khó khăn trong việc nhận biết ý đồ của người khác, đánh giá hậu quả của việc được nhờ vả hoặc tự bảo vệ trước sự dụ dỗ, đe dọa. Những vấn đề này cần được xem xét trên cơ sở đánh giá cụ thể, không thể suy ra chỉ từ tên gọi dạng tật.

Phòng ngừa vì thế không chỉ là cảnh báo tác hại của ma túy mà còn cần giúp người khuyết tật nhận biết tình huống bất thường, hiểu quyền và nghĩa vụ của mình, biết cách từ chối và tìm kiếm sự hỗ trợ. Khi vụ việc phát sinh, việc xử lý phải đúng người, đúng hành vi, không xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người khuyết tật. Bảo đảm quyền không có nghĩa là hạ thấp yêu cầu giữ gìn an ninh, trật tự và an toàn xã hội.

PV: Để người khuyết tật có thể chủ động phòng ngừa, việc truyền thông, phổ biến pháp luật và hỗ trợ từ gia đình, cộng đồng cần được thực hiện ra sao?

Ông Đặng Văn Thanh: Thông tin chỉ có ý nghĩa khi người nhận có thể tiếp cận và hiểu được. Vì vậy, nội dung phòng, chống ma túy cần được truyền tải bằng nhiều hình thức phù hợp: video có phụ đề, ngôn ngữ ký hiệu; tài liệu âm thanh, chữ nổi hoặc tương thích với công nghệ hỗ trợ cho người khiếm thị; câu ngắn, từ ngữ dễ hiểu, hình ảnh trực quan đối với người gặp khó khăn về nhận thức.

Đây là những yêu cầu cụ thể, không phải vấn đề kỹ thuật có thể xem nhẹ. Nếu một chương trình được tổ chức đủ số buổi nhưng một bộ phận người khuyết tật không thể nghe, đọc hoặc hiểu nội dung thì mục tiêu truyền thông chưa đạt. Bên cạnh hình thức truyền tải, cần chỉ dẫn rõ người dân có thể liên hệ ai, ở đâu khi cần tư vấn, điều trị hoặc trợ giúp pháp lý.

Gia đình cũng có vai trò quan trọng. Đây thường là nơi đầu tiên nhận thấy những thay đổi trong sinh hoạt, sức khỏe hoặc tâm lý của một thành viên, đồng thời có thể hỗ trợ người khuyết tật tìm hiểu thông tin và tiếp cận dịch vụ. Nhưng không phải gia đình nào cũng có đủ kiến thức, kỹ năng và điều kiện để làm việc đó. Vì vậy, gia đình cũng cần được cung cấp thông tin và hướng dẫn cách hỗ trợ phù hợp.

Các tổ chức hội, nhóm đồng cảnh có thể giúp đưa thông tin đến gần hơn với người khuyết tật, nhất là những người ít giao tiếp hoặc chưa có điều kiện tiếp cận các kênh chính thức. Một người khuyết tật chia sẻ trải nghiệm của mình đôi khi có thể giúp người đồng cảnh dễ tiếp nhận thông tin hơn. Tuy nhiên, cần xác định rõ đây là hoạt động hỗ trợ, kết nối và phòng ngừa trong cộng đồng; không thay thế vai trò chuyên môn của cơ quan chức năng, cơ sở y tế hay tổ chức trợ giúp pháp lý.

Cũng cần phân biệt giữa phổ biến pháp luật và trợ giúp pháp lý. Phổ biến pháp luật giúp người dân hiểu quy định, nhận diện nguy cơ và biết cách phòng tránh. Trợ giúp pháp lý hướng đến giải quyết vấn đề pháp lý cụ thể, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người thuộc diện được trợ giúp theo quy định. Hai hoạt động có liên quan nhưng không thay thế nhau.

PV: Liên hiệp hội hiện có mạng lưới hơn 50 tổ hội thành viên cùng hàng chục trung tâm và các câu lạc bộ với hàng chục nghìn hội viên trên cả nước. Theo ông, các tổ chức của và vì người khuyết tật có thể chủ động đóng góp như thế nào, thay vì chỉ là lực lượng phối hợp khi có chương trình tuyên truyền?

Ông Đặng Văn Thanh: Đây là một lợi thế cần được phát huy đúng mức. Các tổ chức hội có điều kiện nắm bắt những vấn đề phát sinh trong đời sống hội viên, hiểu nhu cầu của từng nhóm và kết nối với gia đình, địa phương, cơ quan chuyên môn. Mạng lưới này không chỉ có ý nghĩa trong việc chuyển tải thông tin mà còn có thể góp phần nhận diện vấn đề, đề xuất giải pháp và phản ánh những khó khăn từ cơ sở.

Theo tôi, các tổ chức có thể chủ động đưa nội dung phòng, chống ma túy vào kế hoạch hoạt động phù hợp với chức năng, điều kiện của mình; lồng ghép trong sinh hoạt hội, tư vấn, hỗ trợ việc làm, hoạt động cộng đồng và các kênh truyền thông đang có. Tổ chức của người khiếm thính có thể góp ý về hình thức ngôn ngữ ký hiệu; tổ chức của người khiếm thị có thể tham gia xây dựng tài liệu âm thanh, chữ nổi; những người có kinh nghiệm hỗ trợ người khuyết tật trí tuệ có thể góp ý cách diễn đạt để thông tin dễ hiểu hơn.

Quan trọng hơn, các tổ chức cần được tham gia từ khâu xác định vấn đề, khảo sát nhu cầu, xây dựng nội dung đến triển khai và đánh giá hiệu quả. Không nên chỉ mời đại diện hội đến dự một buổi tuyên truyền rồi coi như đã có sự tham gia của người khuyết tật. Khi được trao đổi, đề xuất và đóng góp thực chất, các tổ chức sẽ giúp chương trình sát với đời sống hơn.

Tôi cũng muốn nhấn mạnh rằng người khuyết tật không chỉ là người tiếp nhận sự hỗ trợ. Họ có thể chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ người đồng cảnh, cảnh báo những tình huống bất thường và góp ý cho chính sách. Đây là cách nhìn cần được thúc đẩy để nâng cao vai trò, vị thế của người khuyết tật trong các hoạt động cộng đồng.

Tuy nhiên, các tổ chức hội không thể tự mình đảm đương toàn bộ công việc. Ở nhiều nơi, nhân sự còn mỏng, kinh phí hoạt động hạn chế, cán bộ chưa được tập huấn chuyên sâu về phòng, chống ma túy, trong khi điều kiện triển khai các hoạt động tại cơ sở còn khó khăn. Những hạn chế này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng khảo sát, truyền thông, hỗ trợ và theo dõi người khuyết tật. Nếu chỉ giao nhiệm vụ tuyên truyền rồi để các hội tự xoay xở thì rất khó duy trì hoạt động thường xuyên, hiệu quả. Vì vậy, cần có cơ chế phối hợp, hướng dẫn chuyên môn và bố trí nguồn lực tương ứng từ cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền địa phương và các đối tác.

PV: Với người khuyết tật từng liên quan đến ma túy, sau điều trị hoặc chấp hành các biện pháp xử lý, cần quan tâm những vấn đề gì để họ có thể ổn định cuộc sống và tái hòa nhập cộng đồng?

Ông Đặng Văn Thanh: Điều cần tránh là coi việc kết thúc điều trị hoặc chấp hành xong một biện pháp xử lý đồng nghĩa với việc mọi khó khăn đã được giải quyết. Đây là vấn đề không chỉ riêng với người không khuyết tật mà đặc biệt quan trọng với người khuyết tật. Khi trở về gia đình và cộng đồng, mỗi người đều có thể gặp khó khăn về việc làm, thu nhập, quan hệ gia đình, tâm lý mặc cảm hoặc sự kỳ thị. Nếu những vấn đề đó không được giải quyết, nguy cơ quay lại môi trường cũ, những mối quan hệ không lành mạnh hoặc tiếp tục sử dụng ma túy vẫn có thể xảy ra.

Với người khuyết tật, những khó khăn này có thể phức tạp hơn bởi họ còn phải đối mặt với rào cản về sức khỏe, khả năng vận động, giao tiếp, tiếp cận thông tin và cơ hội việc làm. Một số người cần tiếp tục điều trị, phục hồi chức năng hoặc có những điều chỉnh phù hợp trong sinh hoạt, học nghề và làm việc. Vì vậy, cần đánh giá nhu cầu cụ thể của từng người, thay vì áp dụng một cách hỗ trợ chung.

Chẳng hạn, sau khi trở về địa phương, người có khả năng lao động cần được tư vấn nghề nghiệp, giới thiệu việc làm, kết nối với cơ sở đào tạo nghề và doanh nghiệp. Với người khuyết tật, có thể cần thêm những hỗ trợ như điều chỉnh vị trí làm việc, bố trí phương tiện trợ giúp, thay đổi cách giao tiếp hoặc sắp xếp thời gian làm việc phù hợp với tình trạng sức khỏe. Trường hợp chưa thể làm việc ngay, cần xem xét nhu cầu chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, hỗ trợ xã hội và hướng dẫn gia đình đồng hành.

Doanh nghiệp cũng có vai trò trong quá trình này. Việc tuyển dụng cần căn cứ vào năng lực thực tế, vị trí công việc và khả năng đáp ứng của mỗi người; đồng thời xem xét bố trí công việc phù hợp, điều chỉnh cần thiết trong khả năng. Không nên chỉ nhìn vào quá khứ liên quan đến ma túy hoặc tình trạng khuyết tật để đánh giá một người. Một công việc ổn định, môi trường làm việc không kỳ thị và sự hỗ trợ từ đồng nghiệp có thể giúp người lao động duy trì cuộc sống, củng cố sự tự tin và gắn bó với cộng đồng.

Gia đình, tổ chức hội và chính quyền địa phương cần có sự kết nối sau khi người đó trở về. Tổ chức hội có thể hỗ trợ nắm bắt nhu cầu, giới thiệu cơ sở đào tạo nghề, doanh nghiệp, dịch vụ y tế hoặc trợ giúp pháp lý; chính quyền và cơ quan chuyên môn cần có đầu mối tiếp nhận, hướng dẫn và hỗ trợ khi phát sinh khó khăn. Việc này không thể chỉ dừng ở một lần giới thiệu mà cần có sự theo dõi, kết nối trong quá trình ổn định cuộc sống.

Tái hòa nhập cần được nhìn nhận là một quá trình, không phải một thủ tục hoàn tất tại thời điểm người đó rời cơ sở điều trị hay trở về địa phương. Có việc làm, thu nhập và những mối quan hệ tích cực không chỉ giúp người khuyết tật hòa nhập mà còn tạo điểm tựa để họ tránh xa môi trường cũ, những mối quan hệ có nguy cơ và sự cám dỗ của ma túy. Vì vậy, chính sách phòng, chống ma túy cần có sự liên thông với các chính sách về người khuyết tật, bảo trợ xã hội, y tế và việc làm.

PV: Từ thực tiễn hoạt động của các tổ chức người khuyết tật, ông có đề xuất gì để khắc phục những khoảng trống hiện nay và đưa công tác phòng, chống ma túy đến gần hơn với cộng đồng người khuyết tật?

Ông Đặng Văn Thanh: Theo tôi, trước hết cần có khảo sát để biết người khuyết tật đang gặp những vấn đề gì, ở đâu và cần hỗ trợ như thế nào. Cơ quan đầu mối về phòng, chống ma túy cần phối hợp với cơ quan quản lý lĩnh vực người khuyết tật, ngành y tế, địa phương và các tổ chức đại diện để từng bước xây dựng dữ liệu có thể sử dụng trong hoạch định chính sách. Trong khảo sát cần chú ý cả địa bàn đô thị, nông thôn, vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Có thể nghiên cứu một lộ trình tham khảo bắt đầu từ năm 2027. Trong sáu tháng đầu năm, tiến hành khảo sát thí điểm tại một số địa bàn có điều kiện khác nhau, tìm hiểu khả năng tiếp cận thông tin; những tình huống người khuyết tật có thể bị lôi kéo, lợi dụng; nhu cầu tư vấn, điều trị, phục hồi chức năng, trợ giúp pháp lý và tái hòa nhập. Sáu tháng cuối năm, trên cơ sở kết quả khảo sát, tổ chức tham vấn người khuyết tật, gia đình, tổ chức hội và cơ quan chuyên môn để hoàn thiện báo cáo thực trạng, tài liệu truyền thông phù hợp, danh mục đầu mối dịch vụ và đề xuất cơ chế phối hợp, nguồn lực.

Từ năm 2028 đến 2030, có thể lựa chọn một số địa bàn, tổ chức hội có điều kiện để thí điểm mô hình. Chẳng hạn, mô hình phối hợp giữa tổ chức người khuyết tật với chính quyền cơ sở, cơ quan chuyên môn và gia đình trong truyền thông, phát hiện nhu cầu hỗ trợ, kết nối dịch vụ; hoặc mô hình nhóm đồng cảnh tham gia truyền thông, hướng dẫn kỹ năng tự bảo vệ và hỗ trợ tiếp cận thông tin. Có thể bổ sung nội dung kết nối học nghề, việc làm và theo dõi quá trình tái hòa nhập đối với người có nhu cầu. Mỗi mô hình cần có mục tiêu, phạm vi và trách nhiệm cụ thể, được tập huấn, hỗ trợ chuyên môn và đánh giá trước khi xem xét nhân rộng.

Để triển khai được lộ trình này, cần tính toán nguồn lực ngay từ khâu xây dựng kế hoạch. Kinh phí khảo sát, xây dựng tài liệu, tập huấn và thí điểm mô hình cần được bố trí trong các chương trình, kế hoạch phòng, chống ma túy và chính sách liên quan đến người khuyết tật của các bộ, ngành, địa phương theo chức năng, nhiệm vụ và khả năng ngân sách. Bên cạnh ngân sách nhà nước, có thể huy động thêm nguồn lực hợp pháp từ các tổ chức, doanh nghiệp và đối tác xã hội. Việc phân bổ kinh phí cần gắn với nhiệm vụ cụ thể, có đầu mối chịu trách nhiệm và cơ chế kiểm tra, đánh giá, tránh giao nhiệm vụ cho các tổ chức hội nhưng không bảo đảm điều kiện thực hiện.

Đây là hướng nghiên cứu, đề xuất để các cơ quan có thẩm quyền xem xét, điều chỉnh theo chương trình và điều kiện thực tế, không phải là một kế hoạch áp dụng cứng nhắc. Các tổ chức người khuyết tật có thể chủ động đề xuất, tham gia triển khai và đánh giá mô hình, nhưng cần có sự đồng hành về chuyên môn, kinh phí và cơ chế phối hợp từ cơ quan quản lý nhà nước.

Một yêu cầu nữa là phải đánh giá hiệu quả bằng khả năng tiếp cận thực tế, không chỉ bằng số văn bản ban hành hay số buổi tuyên truyền. Cần biết người khiếm thính có xem và hiểu video cảnh báo không; người khiếm thị có thể nghe tài liệu không; người gặp khó khăn về nhận thức có hiểu thông điệp không; người ở vùng xa có tiếp cận được thông tin và đầu mối hỗ trợ không. Người cần tư vấn, điều trị hoặc trợ giúp pháp lý có tìm được đúng địa chỉ hay không cũng là những tiêu chí cần được quan tâm.

Tôi cho rằng, khi các tổ chức người khuyết tật được nhìn nhận đúng vai trò, có điều kiện tham gia thực chất và được hỗ trợ về nguồn lực, họ sẽ không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà còn là một lực lượng đóng góp tích cực cho công tác phòng, chống ma túy trong cộng đồng. Đó cũng là cách để chính sách đến đúng người, đúng nhu cầu và không bỏ sót những nhóm còn gặp nhiều rào cản.

Thảo Văn – Văn Đỗ

Bài viết liên quan

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Lên đầu trang