Quần thể danh thắng Tràng An (Ninh Bình) vừa được Liên hiệp Quốc tế các Khoa học Địa chất (IUGS) ghi danh trong Danh sách 100 địa điểm di sản địa chất lần thứ ba năm 2026, tiếp tục khẳng định những giá trị địa chất đặc sắc của di sản trên bản đồ khoa học thế giới.
Ngày 12/11, Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình cho biết, Liên hiệp Quốc tế các Khoa học Địa chất (IUGS) vừa công bố Danh sách 100 địa điểm di sản địa chất lần thứ ba (The Third 100 IUGS Geological Heritage Sites). Trong đó, “Karst nhiệt đới Tràng An” (Trang An Tropical Karst) được ghi danh với mã số 283, thuộc nhóm di sản địa chất về địa mạo và các quá trình địa chất đang diễn ra.
Quần thể danh thắng Tràng An đã được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới hỗn hợp,
Giá trị địa chất nổi bật qua hàng trăm triệu năm
Theo hồ sơ khoa học của IUGS, Tràng An được đánh giá là hình mẫu tiêu biểu, nổi tiếng trên thế giới về cảnh quan karst nhiệt đới từng bị biển xâm nhập và hiện đã nổi lên trên đất liền.
Hệ thống địa hình karst tại đây được hình thành qua quá trình tiến hóa địa chất kéo dài hơn 250 triệu năm, với những dãy núi đá vôi dạng nón, dạng tháp, thung lũng kín, vùng trũng karst và mạng lưới hang động ngầm có nhiều thành tạo thạch nhũ phong phú.
Một trong những giá trị đặc biệt của Tràng An là những dấu tích còn lưu lại qua các giai đoạn biển tiến, biển thoái trong lịch sử địa chất. Đó là các ngấn ăn mòn trên vách đá, nền mài mòn do sóng biển, trầm tích bãi biển và những tích tụ vỏ sinh vật biển. Các bằng chứng này giúp giới khoa học nghiên cứu lịch sử biến động mực nước biển, quá trình hình thành và tiến hóa cảnh quan karst cũng như những thay đổi của môi trường tự nhiên qua các thời kỳ.
Không chỉ có giá trị về địa chất, Tràng An còn lưu giữ nhiều dấu tích khảo cổ quan trọng, phản ánh lịch sử cư trú và khả năng thích ứng của con người trước những biến đổi về khí hậu, môi trường và mực nước biển trong hàng chục nghìn năm.
Trong ấn phẩm Danh sách 100 địa điểm di sản địa chất IUGS lần thứ ba năm 2026, Tràng An được giới thiệu tại trang 230-231, cùng nhiều địa danh địa chất nổi tiếng thế giới như núi Phú Sĩ (Nhật Bản), các vịnh hẹp Na Uy, núi Aconcagua (Argentina) và đồi Chocolate (Philippines).
Tiếp tục nâng tầm vị thế di sản Tràng An
Trước khi được IUGS ghi danh, năm 2014, Quần thể danh thắng Tràng An đã được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới hỗn hợp, theo các tiêu chí (v), (vii) và (viii). Đây là di sản hỗn hợp đầu tiên của Việt Nam và Đông Nam Á, hội tụ những giá trị nổi bật về cảnh quan thiên nhiên, lịch sử tiến hóa địa chất, địa mạo và sự tương tác lâu dài giữa con người với môi trường tự nhiên.
Năm 2022, Tổng Giám đốc UNESCO Audrey Azoulay đánh giá Tràng An là một trong những mô hình tiêu biểu trên thế giới về kết hợp phát triển kinh tế, du lịch bền vững với bảo tồn thiên nhiên, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
Tràng An là những dấu tích còn lưu lại qua các giai đoạn biển tiến, biển thoái trong lịch sử địa chất
Sức hút của Tràng An và du lịch Ninh Bình cũng được nhiều tổ chức, hãng truyền thông quốc tế ghi nhận. Năm 2018, Insider đưa Ninh Bình vào danh sách 50 điểm đến hấp dẫn nhất thế giới; năm 2023, Forbes bình chọn địa phương này là một trong 23 điểm đến tuyệt vời nhất thế giới. Năm 2025, Tràng An được Tripadvisor vinh danh trong nhóm 1% điểm đến tốt nhất thế giới.
Việc được IUGS ghi danh năm 2026 là sự ghi nhận thêm đối với những giá trị khoa học địa chất nổi bật của Tràng An, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục bảo vệ tính toàn vẹn của di sản, gìn giữ cảnh quan tự nhiên và phát huy các giá trị gắn với cộng đồng địa phương.
Đây cũng là cơ hội để Ninh Bình mở rộng hợp tác nghiên cứu khoa học, giáo dục di sản và phát triển các sản phẩm du lịch đặc sắc. Tuy nhiên, giá trị của một di sản được ghi danh không chỉ nằm ở danh tiếng quốc tế, mà còn ở khả năng bảo tồn lâu dài, kiểm soát tác động từ hoạt động du lịch và bảo đảm người dân địa phương được hưởng lợi từ chính những giá trị di sản đang gìn giữ.
Trần Hiền
