Khi xảy ra cháy, người khỏe mạnh còn có khả năng tự tìm đường thoát nạn, trong khi người khuyết tật, người cao tuổi, bệnh nhân hoặc người hạn chế khả năng vận động cần được hỗ trợ theo những cách khác nhau. Từ thực tế đó, lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH tỉnh Ninh Bình đang tăng cường tuyên truyền, tập huấn, hướng dẫn kỹ năng và xây dựng phương án cứu nạn phù hợp với từng nhóm đối tượng, để việc ứng phó không bắt đầu từ khi xảy ra cháy.
Chủ động phương án cho người khó tự thoát nạn
Tại các cơ sở y tế, yêu cầu bảo đảm an toàn PCCC và CNCH đặc biệt quan trọng bởi nhiều bệnh nhân không có khả năng tự di chuyển. Theo bác sĩ Trần Song Đỉnh, Phó Trưởng khoa Chấn thương chỉnh hình, khi xảy ra cháy, bệnh viện phải phát tín hiệu báo động để nhân viên chủ động xử lý tình huống, đồng thời nhanh chóng đưa bệnh nhân tại khu vực nguy hiểm đến nơi an toàn.
Công tác kiểm tra thiết bị phòng cháy chữa cháy
Tùy tình trạng của từng bệnh nhân, việc di chuyển có thể sử dụng giường bệnh có bánh xe, cáng, xe lăn hoặc các thiết bị hỗ trợ khác. Với những trường hợp không thể tự di chuyển, nhân viên y tế phối hợp với người nhà thực hiện phương án vận chuyển phù hợp.
Do thường xuyên tiếp nhận bệnh nhân nặng, trong đó có những trường hợp đa chấn thương, khoa Chấn thương chỉnh hình duy trì tập huấn PCCC, chú trọng kỹ năng cứu hộ, cứu nạn và di chuyển bệnh nhân.
“Nội dung tập huấn không chỉ dừng ở kiến thức phòng cháy, chữa cháy mà còn được thực hành qua các tình huống cụ thể như cứu hộ, di chuyển bệnh nhân. Từ việc phối hợp đưa bệnh nhân lên cáng, xe lăn đến di chuyển qua cầu thang bộ, lối thoát hiểm đều được hướng dẫn, tập luyện”, bác sĩ Trần Song Đỉnh cho biết.
Bác sĩ Trần Song Đỉnh, Phó Trưởng khoa Chấn thương chỉnh hình Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình
Người nhà bệnh nhân cũng được tuyên truyền, hướng dẫn về công tác PCCC ngay từ khi bệnh nhân nhập viện, qua đó biết cách phối hợp với nhân viên y tế khi có tình huống khẩn cấp.
Theo Thượng tá Lê Công Hưng, Phó Trưởng phòng Cảnh sát PCCC và CNCH Công an tỉnh Ninh Bình, phương án cứu nạn phải được chuẩn bị từ trước bởi không phải người bệnh nào cũng có khả năng tự thoát nạn. Các khoa, phòng cần phổ biến nội quy, hướng dẫn sơ cứu, cấp cứu và phương án thoát nạn để nhân viên y tế, bệnh nhân và người nhà chủ động khi xảy ra sự cố.
Yêu cầu này cũng đặt ra đối với các công trình công cộng và khu dân cư có người khuyết tật, người cao tuổi hoặc người hạn chế khả năng vận động. Một lối thoát thuận tiện với người khỏe mạnh chưa chắc phù hợp với người sử dụng xe lăn, người khó di chuyển hoặc người gặp khó khăn trong tiếp nhận cảnh báo.
Vì vậy, lực lượng PCCC và CNCH tuyên truyền kỹ năng PCCC và CNCH, xây dựng phương án thoát nạn và cứu hộ phù hợp với từng nhóm đối tượng, nhất là người không thể tự di chuyển, bệnh nhân và người khuyết tật.
Từ thực tế chữa cháy, cứu nạn, lực lượng chức năng cũng khuyến cáo người dân không cơi nới, bịt kín ban công, dựng “chuồng cọp”, lấn chiếm lối đi hoặc để vật dụng cản trở đường thoát nạn. Những bất cập này có thể làm giảm đáng kể khả năng thoát thân khi xảy ra sự cố, đặc biệt với những người vốn đã hạn chế khả năng tự bảo vệ.
Đưa kỹ năng PCCC vào đời sống
Theo báo cáo của lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH tỉnh Ninh Bình, 9 tháng đầu năm 2026, trên địa bàn xảy ra 17 vụ cháy. Lực lượng chức năng huy động 44 lượt xe chữa cháy, 2 lượt xe thang, 1 ca nô chữa cháy, 17 lượt xe chỉ huy và 325 lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia xử lý, dập tắt 17/17 vụ cháy.
Trong công tác CNCH, lực lượng chức năng tổ chức 34 vụ, gồm 17 vụ trong đám cháy và 17 vụ tai nạn, sự cố. Trong đó có 5 vụ đuối nước, 9 vụ tai nạn giao thông đường bộ và 3 vụ tai nạn, sự cố khác. Lực lượng chức năng đã cứu 21 người bị thương, mắc kẹt và tìm kiếm, bàn giao 8 thi thể nạn nhân.
Thực tế này cho thấy công tác CNCH không chỉ diễn ra trong các vụ cháy mà còn gắn với nhiều tình huống nguy hiểm trong đời sống. Với những người có khả năng tự bảo vệ hạn chế, việc chuẩn bị phương án ứng phó càng cần được thực hiện cụ thể và thường xuyên.
Cảnh báo cháy, lối thoát nạn, cách di chuyển và người hỗ trợ cần được tính đến trước khi xảy ra sự cố.
Bên cạnh công tác chữa cháy, cứu nạn, lực lượng PCCC và CNCH tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm và hướng dẫn các cơ sở chủ động phòng ngừa. Trong 9 tháng đầu năm, lực lượng chức năng thực hiện 3.441 lượt kiểm tra, xử phạt 213 trường hợp với tổng số tiền hơn 3,6 tỷ đồng. Công an cấp xã kiểm tra 5.773 lượt cơ sở, xử phạt 899 trường hợp với tổng số tiền hơn 1,6 tỷ đồng.
Cùng với kiểm tra, 4.333 cơ sở thuộc diện quản lý được tuyên truyền, vận động, hướng dẫn trang bị thiết bị truyền tin báo cháy kết nối với hệ thống cơ sở dữ liệu về PCCC và CNCH. Tại các cơ sở lưu trú trong vùng lõi Quần thể danh thắng Tràng An, lực lượng chức năng tăng cường hướng dẫn, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về PCCC.
Từ thực tế các vụ cháy tại nhà ở, khu nhà trọ, chung cư mini, lực lượng PCCC và CNCH tiếp tục cảnh báo nguy cơ khi lối thoát nạn bị hạn chế, đặc biệt vào ban đêm khi người dân đang ngủ.
“Đừng nghĩ cháy chỉ xảy ra ở Hà Nội hay Thành phố Hồ Chí Minh. Ninh Bình cũng có những khu vực, những ngôi nhà với điều kiện tương tự”, Thượng tá Lê Công Hưng, Phó Trưởng phòng Cảnh sát PCCC và CNCH Công an tỉnh Ninh Bình, chia sẻ.
Theo Thượng tá Lê Công Hưng, sau những vụ cháy nghiêm trọng, người dân có xu hướng quan tâm hơn đến mức độ an toàn của nơi ở và sẵn sàng đầu tư cho những điều kiện bảo đảm an toàn tốt hơn. Tuy nhiên, ý thức này cần được duy trì trong sinh hoạt hằng ngày, thay vì chỉ xuất hiện sau mỗi vụ cháy.
Tình huống giả định giải thoát người mắc kẹt tại tầng 3 được thực hiện tại buổi tuyên truyền, trải nghiệm, thực hành công tác PCCC do Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH, Công an tỉnh Ninh Bình tổ chức tại Trường Tiểu học Trần Nhân Tông, phường Đông A, chiều 2/10/2026.
Để kỹ năng PCCC trở thành một phần trong đời sống, công tác tuyên truyền, huấn luyện và thực hành được lực lượng chức năng triển khai rộng hơn. Trong 9 tháng đầu năm 2026, lực lượng chức năng tổ chức 648 lớp huấn luyện PCCC và CNCH với 26.763 lượt người tham gia; 289 buổi tuyên truyền, trải nghiệm, thực hành với khoảng 71.981 lượt người. Công an cấp xã tổ chức 1.825 lớp tuyên truyền với 282.897 lượt người tham gia.
Cùng với tuyên truyền, các mô hình PCCC tại cơ sở tiếp tục được củng cố. Toàn tỉnh xây dựng 3 mô hình “Khu dân cư an toàn PCCC”, 4 “Tổ liên gia an toàn PCCC”, trang bị 80 máy bơm chữa cháy; hướng dẫn 199 nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh lắp thiết bị cảnh báo cháy sớm và tổ chức thực tập PCCC, CNCH tại các tổ liên gia.
Theo Thượng tá Lê Công Hưng, kỹ năng PCCC cần được trang bị cho trẻ em từ sớm, trong đó có cách xử lý khi xảy ra cháy, kỹ năng thoát nạn và một số kỹ năng sơ cấp cứu cơ bản. Công nghệ cũng có thể được sử dụng để xây dựng nội dung tuyên truyền trực quan, giúp người dân dễ tiếp cận và nhận diện nguy cơ ngay tại nơi ở.
Với người khuyết tật, người cao tuổi, bệnh nhân và người hạn chế khả năng vận động, yêu cầu này cần được cụ thể hóa thành những phương án phù hợp. Cảnh báo cháy, lối thoát nạn, cách di chuyển và người hỗ trợ cần được tính đến trước khi xảy ra sự cố.
Thượng tá Lê Công Hưng, Phó Trưởng phòng Cảnh sát PCCC và CNCH Công an tỉnh Ninh Bình
Lực lượng PCCC và CNCH có thể phối hợp với các tổ chức của người khuyết tật để tuyên truyền, hướng dẫn kỹ năng và xây dựng phương án sát với nhu cầu thực tế của từng nhóm đối tượng.
Từ bệnh viện đến khu dân cư, an toàn PCCC không thể chỉ được tính theo khả năng của người khỏe mạnh. Một phương án cứu nạn hiệu quả phải tính đến cả những người không thể tự chạy, không thể tự xuống cầu thang hoặc không thể tiếp nhận cảnh báo theo cách thông thường.
Chủ động phòng cháy vì thế không chỉ là chuẩn bị phương tiện chữa cháy hay bố trí lực lượng ứng trực. Đó còn là quá trình lực lượng PCCC hướng dẫn người dân nhận diện nguy cơ, tính trước đường thoát nạn, luyện tập kỹ năng và xây dựng phương án hỗ trợ những người có khả năng tự bảo vệ thấp nhất. Khi kỹ năng PCCC được đưa vào sinh hoạt thường ngày, mỗi gia đình, cơ quan, bệnh viện và khu dân cư sẽ chủ động hơn trước khi lực lượng cứu nạn có mặt.
Song Hồng
