Một buổi sáng tại trụ sở Hội Người khuyết tật TP. Hà Nội, không khó để bắt gặp hình ảnh có những hội viên đến từ rất sớm. Họ không đến để nhận hỗ trợ, mà để tham gia một lớp tập huấn, một buổi tư vấn hay đơn giản là gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm kinh doanh…
Ở đó, câu chuyện không xoay quanh việc “được cho gì”, mà là “làm được gì”. Những gian hàng online nhỏ, những mô hình sinh kế vừa đủ nuôi sống gia đình, hay sự tự tin khi tự mình giải quyết các vấn đề pháp lý… chính là thước đo cụ thể nhất cho những gì Hội đã bền bỉ xây dựng suốt hai thập kỷ qua.
Hội không tự nhận mình là một “địa chỉ vàng”. Danh xưng ấy được hình thành từ chính trải nghiệm của hội viên, của đối tác, và từ những kết quả có thể kiểm chứng trong đời sống.
Ảnh minh họa – Nguồn Hội Người khuyết tật Hà Nội
Không chỉ là chỗ dựa, mà là bệ phóng
Điểm khác biệt căn bản của Hội Người khuyết tật Hà Nội nằm ở sự chuyển dịch tư duy: Từ hỗ trợ mang tính an sinh sang thúc đẩy phát triển dựa trên năng lực.
Nếu như trước đây, các hoạt động chủ yếu xoay quanh thăm hỏi, tặng quà, thì nay, trọng tâm đã được đặt vào việc giúp người khuyết tật trở thành những chủ thể trong hoạt động, kinh tế và sống độc lập…
Cách tiếp cận dựa trên quyền không dừng ở khẩu hiệu, mà được cụ thể hóa bằng những hoạt động rất rõ ràng: đào tạo nghề gắn với nhu cầu thị trường, hỗ trợ sinh kế có tính toán dài hạn, tư vấn pháp luật ngay tại cộng đồng và đặc biệt là tạo ra không gian để người khuyết tật được lên tiếng, được tham gia và được lắng nghe một cách bình đẳng.
Ở đó, sự thay đổi không ồn ào, nhưng bền bỉ và có chiều sâu.
Mạng lưới đến từng cơ sở
Một trong những yếu tố làm nên sức mạnh của Hội là khả năng tổ chức mạng lưới. Có thể nói, đây là Hội đầu tiên xây dựng được hệ thống thành viên phủ gần khắp các xã, phường, thị trấn trên địa bàn Thủ đô.
Với hệ thống chi hội, câu lạc bộ trải rộng khắp các quận, huyện, thị xã và từng bước lan tỏa đến cấp cơ sở, Hội đã tạo dựng được những “tế bào” cộng đồng thực sự sống động. Ngay cả trong bối cảnh sắp xếp lại đơn vị hành chính, Hội vẫn chủ động thích ứng bằng việc hình thành các liên chi hội phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp. Không những không bị gián đoạn, hoạt động của Hội còn trở nên linh hoạt và gần hội viên hơn.
Và không khí sinh hoạt ở cơ sở vì thế cũng thay đổi ngày càng phù hợp và hiệu quả. Như bà Dương Thị Vân – nguyên Chủ tịch Hội vẫn thường nói vui: “Vào Hội vui như đi trẩy hội”.
Hơn cả một tổ chức hành chính, Hội thực sự là một mái nhà chung, nơi tinh thần đoàn kết, sẻ chia giữa những người đồng cảnh được vun đắp mỗi ngày. Chính những kết nối nhỏ bé nhưng bền chặt ấy đã giúp hội viên không bị bỏ lại phía sau – ngay cả khi bối cảnh xã hội không ngừng vận động, thay đổi.
Ảnh minh họa có sự hỗ trợ của AI
Hiệu quả đong đếm được – nền tảng của niềm tin
Trong bối cảnh không ít hoạt động xã hội còn nặng về hình thức, cách làm của Hội Người khuyết tật Hà Nội cho thấy một nguyên tắc rõ ràng: hiệu quả phải được đo bằng kết quả cụ thể.
Các chương trình không dừng ở việc “tổ chức thành công”, mà phải trả lời được câu hỏi: người khuyết tật thay đổi ra sao sau đó?
Một khóa tập huấn phải giúp hội viên ứng dụng được ngay.
Một mô hình sinh kế phải góp phần tạo ra thu nhập ổn định.
Một hoạt động trợ giúp pháp lý phải giúp người khuyết tật bảo vệ được quyền lợi của mình.
Chính sự thực chất ấy đã tạo nên uy tín của Hội.
Theo chia sẻ của nhà báo Đỗ Huy Hùng – người có hơn một thập kỷ theo dõi và đồng hành cùng các hoạt động của Hội:
“Hội Người khuyết tật Hà Nội là một địa chỉ uy tín. Ở đó, người khuyết tật được hưởng lợi nhiều điều thiết thực. Không chỉ người khuyết tật, các tổ chức của người khuyết tật cũng có thể tham khảo, học tập nhiều mô hình hay, sáng kiến tốt bởi họ làm đúng là vì kết quả đối với người khuyết tật. Những hoạt động được thiết kế rất sát với thực tế, đa dạng, phong phú, đáp ứng đầy đủ nhu cầu – từ nâng cao năng lực đến thay đổi nhận thức, hành vi; từ hỗ trợ sinh kế đến an sinh; từ chăm sóc sức khỏe đến đời sống tinh thần; từ chia sẻ đến bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp….”
Có thể thấy, dường như, tất cả các hoạt động của Hội từ các chương trình hợp tác với các cơ quan nhà nước đến các tổ chức quốc tế, phi chính phủ về thúc đẩy hòa nhập, đến hỗ trợ sinh kế… hay các hoạt động trợ giúp pháp lý với Đoàn Luật sư TP. Hà Nội đều được triển khai theo một chu trình khép kín: nâng cao năng lực – tạo cơ hội – kết quả thực tế – bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp…
Lan tỏa giá trị vượt ra ngoài địa giới
Không chỉ dừng lại ở phạm vi Thủ đô, Hội Người khuyết tật Hà Nội đã trở thành một “điểm tham chiếu” cho nhiều địa phương. Hội là địa chỉ tin cậy để các Hội Người khuyết tật tỉnh, thành bạn tìm đến mỗi khi cần chia sẻ kinh nghiệm tổ chức, cách vận động chính sách, liên kết các tổ chức hội thành viên, hay hỗ trợ trong các hoạt động chuyên môn… Những kinh nghiệm ấy đang được chia sẻ, nhân rộng, góp phần định hình một cách tiếp cận mới trong công tác hỗ trợ và phát huy vai trò của người khuyết tật trên phạm vi cả nước.
Đồng thời, với vai trò là đối tác tin cậy của các cơ quan nhà nước, tổ chức trung ương như Liên hiệp hội về người khuyết tật Việt Nam, Ủy ban Quốc gia về người khuyết tật cùng các tổ chức quốc tế như Abilis, HI…, Hội đã và đang tham gia ngày càng tích cực, hiệu quả vào quá trình xây dựng, triển khai và giám sát chính sách đặc biệt là các hoạt động chia sẻ kinh nghiệm, nâng cao năng lực, sống độc lập của người khuyết tật thông qua các hoạt động dự án.
Giá trị của một “địa chỉ vàng”
20 năm, Hội Người khuyết tật Hà Nội đã không xây dựng “thương hiệu” bằng những tuyên ngôn, mà bằng những kết quả cụ thể, tích lũy qua thời gian.
Ở đó, người khuyết tật tìm thấy cơ hội việc làm thay vì sự phụ thuộc. Tìm thấy kiến thức và công cụ để tự bảo vệ mình thay vì chỉ chờ đợi hỗ trợ. Và quan trọng hơn, tìm thấy một cộng đồng nơi mỗi người đều có giá trị riêng – một cộng đồng được xây dựng trên nền tảng của sự đoàn kết và tinh thần tương thân tương ái.
Có lẽ, đó mới chính là ý nghĩa sâu xa của một “địa chỉ vàng” – không phải là danh xưng, mà là nơi tạo ra những giá trị thực sự, bền vững và có khả năng lan tỏa.
Trong một xã hội đang hướng tới phát triển bao trùm, những mô hình như Hội Người khuyết tật Hà Nội không chỉ mang ý nghĩa riêng đối với cộng đồng người khuyết tật, mà còn gợi mở một cách tiếp cận rộng hơn: phát triển phải bắt đầu từ con người, đo bằng sự thay đổi trong cuộc sống của con người và được duy trì bằng niềm tin được kiểm chứng qua thực tiễn.
Thanh Tâm
