Sau các đợt mưa lớn gây ngập úng, ảnh hưởng đến sản xuất lúa vụ Mùa, tỉnh Ninh Bình đang rà soát năng lực tiêu thoát nước. Xã Định Hóa đề xuất nghiên cứu xây dựng Trạm bơm Phát Diệm 2 với kinh phí dự kiến khoảng 180 tỷ đồng nhằm chủ động tiêu úng cho khu vực thường xuyên có nguy cơ ngập sâu.
Ngày 22/9, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình Trần Anh Dũng đi kiểm tra tình hình sản xuất lúa vụ Mùa và công tác khắc phục hậu quả mưa lũ tại các xã Định Hóa, Nghĩa Sơn.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình Trần Anh Dũng (áo đen)
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, vụ Mùa năm 2026, toàn tỉnh gieo trồng 120.758 ha lúa. Đến ngày 21/9, khoảng 99.800 ha đã trỗ bông, đạt 83% diện tích gieo cấy. Diện tích chưa trỗ chủ yếu là các giống đặc sản và một số diện tích gieo cấy muộn. Trà lúa Mùa sớm đã thu hoạch khoảng 1.500 ha.
Từ ngày 14 đến 17/9, do ảnh hưởng của không khí lạnh, hoàn lưu áp thấp nhiệt đới kết hợp rãnh thấp, Ninh Bình xảy ra mưa lớn trên diện rộng. Tổng lượng mưa phổ biến trên 300mm, một số khu vực trên 500mm.
Mưa lớn kéo dài khiến hơn 7.000 ha lúa bị ngập từ 2/3 thân cây trở lên, trong đó khoảng 200 ha bị ngập sâu trong nước. Ngập úng ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng, phát triển của cây lúa, nhất là diện tích đang trong giai đoạn trỗ bông, phơi màu và chuẩn bị thu hoạch.
Cùng với đó, mưa kéo dài cũng gây khó khăn cho công tác phòng trừ sinh vật gây hại. Sâu đục thân 2 chấm lứa 5 đang có nguy cơ gây hại trên trà lúa Mùa trung ở giai đoạn trỗ bông.
Đề xuất đầu tư trạm bơm Phát Diệm 2
Tại xã Định Hóa, đoàn công tác kiểm tra việc khắc phục sự cố sạt sụt mái đê hữu Đáy tại vị trí K73+570 và nghe địa phương báo cáo phương án xây dựng Trạm bơm Phát Diệm 2.
Theo địa phương, khu vực tiểu khu 3 và tiểu khu 4 có khoảng 3.890 ha cần tưới, tiêu. Hiện việc tiêu nước chủ yếu thông qua hệ thống cống. Hai trạm bơm tiêu là Phát Diệm và Cồn Thoi đang hỗ trợ tiêu cho khoảng 750 ha. Trạm bơm Phát Diệm có 5 máy, công suất mỗi máy 4.000 m3/giờ; Trạm bơm Cồn Thoi có công suất tương tự.
Như vậy, khoảng 3.240 ha diện tích còn lại chủ yếu phụ thuộc vào tiêu nước qua cống. Khi xảy ra mưa lớn kết hợp với lũ trên các sông, đặc biệt thời điểm mực nước sông Đáy dâng cao, việc tiêu qua cống gặp nhiều hạn chế. Có thời điểm cống không thể mở tiêu hoặc thời gian tiêu rất ngắn, khiến một số khu vực thấp trũng có nguy cơ ngập sâu.
Trong các đợt mưa úng tháng 8 và tháng 9/2026, xã Định Hóa có khoảng 60 ha lúa bị mất trắng.
Từ thực tế này, xã Định Hóa đề xuất nghiên cứu xây dựng Trạm bơm Phát Diệm 2 để chủ động tiêu nước cho khu vực. Theo phương án đề xuất, trạm bơm dự kiến có 10 máy, công suất mỗi máy 8.000 m3/giờ, tổng kinh phí khoảng 180 tỷ đồng. Vị trí dự kiến xây dựng tại khu vực cống Phát Diệm cũ.
Kiểm tra tình hình sinh trưởng, phát triển của lúa vụ Mùa và công tác khắc phục hậu quả mưa lũ tại xã Nghĩa Sơn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình Trần Anh Dũng yêu cầu các địa phương tiếp tục rà soát diện tích bị ảnh hưởng, đánh giá cụ thể mức độ thiệt hại, tập trung khắc phục để sớm ổn định sản xuất. Ngành chuyên môn tăng cường theo dõi đồng ruộng, dự báo tình hình sâu bệnh và hướng dẫn nông dân phòng trừ đúng thời điểm, đúng đối tượng.
Các địa phương được yêu cầu huy động lực lượng, phương tiện khơi thông dòng chảy trên hệ thống kênh, mương, cửa cống, nhất là kênh cấp III, để tiêu thoát nước nhanh, hạn chế thiệt hại do ngập úng. Đối với diện tích lúa và rau màu đã đến kỳ thu hoạch, cần tranh thủ thời tiết thuận lợi để thu hoạch sớm theo phương châm “xanh nhà hơn già đồng”, đồng thời giải phóng đất phục vụ sản xuất vụ Đông.
Các Công ty TNHH một thành viên khai thác công trình thủy lợi tiếp tục rà soát năng lực tiêu úng, nhất là tại những khu vực thường xuyên ngập sâu. Việc nghiên cứu, đề xuất đầu tư các công trình tiêu úng phải xuất phát từ yêu cầu thực tế, bảo đảm tính đồng bộ, lâu dài, đáp ứng yêu cầu sản xuất trong điều kiện thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng.
Song Hồng
