Ngày 02/11/2026 đánh dấu chặng đường 15 năm hình thành và phát triển của Viện Nghiên cứu phát triển cộng đồng (ACDC). Từ những ngày đầu còn nhiều khó khăn, với một tập thể trẻ và nguồn lực hạn chế, ACDC đã từng bước khẳng định vai trò trong thúc đẩy quyền của người khuyết tật, hỗ trợ xây dựng môi trường hòa nhập và góp phần tạo nên những thay đổi thiết thực trong cộng đồng.
“Chia sẻ niềm tin – Nâng cao vị thế” không chỉ là phương châm hoạt động mà còn là tinh thần xuyên suốt hành trình ấy. Bởi với ACDC, điều quan trọng không đơn thuần là triển khai được bao nhiêu dự án, tổ chức bao nhiêu hoạt động, mà là những cơ hội nào đã được mở ra, những rào cản nào được tháo gỡ và cuộc sống của người khuyết tật đã thay đổi ra sao.
Từ những hoạt động cụ thể đến những thay đổi có ý nghĩa
Trong suốt hành trình hoạt động của mình, chỉ tính riêng giai đoạn 2016-2025, ACDC đã tiếp cận gần 81.700 lượt người thông qua 276 khóa tập huấn, hội thảo và 15 sự kiện truyền thông. Trong đó, gần 72.000 lượt người là người khuyết tật và thành viên gia đình; hơn 8.700 lượt người khuyết tật và gia đình được tư vấn pháp luật miễn phí. Viện cũng tiếp cận hơn 9.700 lượt cán bộ thuộc các cơ quan xây dựng, thực thi pháp luật, doanh nghiệp và cơ quan truyền thông. Bên cạnh đó, hơn 16.000 tài liệu truyền thông đã được xây dựng và phát hành tới người khuyết tật và gia đình; nhiều sự kiện truyền thông quy mô lớn được tổ chức như Ngày hội việc làm cho người khuyết tật “Cơ hội không của riêng ai”, cuộc thi “Tiếng nói của chúng em”, sự kiện “Chạy cùng người khuyết tật: Không khoảng cách – không giới hạn” và các hoạt động hưởng ứng Ngày Người khuyết tật Việt Nam, thu hút hàng nghìn người tham gia, góp phần lan tỏa mạnh mẽ thông điệp hòa nhập và “không để ai bị bỏ lại phía sau”.
Một trong những dấu ấn đáng chú ý là những nỗ lực thúc đẩy tiếp cận, giúp người khuyết tật tham gia bình đẳng hơn vào đời sống xã hội. ACDC đã hỗ trợ khảo sát, đánh giá gần 700 công trình công cộng; góp phần cải thiện hệ thống tiếp cận trên hơn 30 xe buýt và nhiều nhà chờ xe buýt tiếp cận tại khu vực miền Trung. Viện cũng tham gia vận động xây dựng Bộ tiêu chí giao thông tiếp cận phổ quát, góp phần thúc đẩy việc đưa yêu cầu tiếp cận vào các chính sách và hoạt động thực tiễn.
Trong lĩnh vực chính sách, ACDC đã đóng góp ý kiến cho 16 văn bản pháp luật quan trọng liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích của người khuyết tật và đưa ra hơn 100 khuyến nghị chính sách. Viện cũng có hơn 10 góp ý cho các dự thảo báo cáo cấp quốc gia, tài liệu hướng dẫn chính sách, lồng ghép chính sách liên quan đến hỗ trợ người khuyết tật và hòa nhập khuyết tật tại cộng đồng, cùng các bài báo cáo khoa học gửi tới các tổ chức quốc tế và đơn vị hoạch định chính sách. Một số đề xuất đã được tiếp thu, thể hiện qua những văn bản như Quyết định số 2762/QĐ-BYT năm 2023 của Bộ Y tế về phục hồi chức năng tại khu vực trung chuyển trong cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và Bộ tiêu chí giao thông tiếp cận phổ quát theo Văn bản số 12622/BGTVT-VT năm 2023.
Những kết quả này có được không chỉ từ nỗ lực của riêng ACDC mà còn từ sự phối hợp, đồng hành của các cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương và địa phương. Việc lắng nghe ý kiến từ thực tiễn, phối hợp trong quá trình triển khai chương trình, dự án và tiếp nhận các khuyến nghị chính sách đã góp phần tạo điều kiện để tiếng nói, nhu cầu và quyền của người khuyết tật được quan tâm rõ nét hơn.
ACDC tích cực tham gia, phối hợp tổ chức các chương trình, sự kiện thúc đẩy quyền và sự hòa nhập của người khuyết tật.
Ở góc độ cộng đồng, ACDC đã xây dựng, duy trì và phát triển 12 mô hình hỗ trợ, trong đó có 08 nhà trung chuyển được thiết lập và nhân rộng tại các trung tâm y tế và Đại học Y tế Công cộng Hà Nội (HUPH), nhà trung chuyển thứ tám được tư vấn hoàn thiện năm 2025, 03 “Ngôi nhà Bình Minh” dành cho phụ nữ và trẻ em gái khuyết tật bị bạo lực trên cơ sở giới tại Quảng Nam, Thừa Thiên Huế và Quảng Trị. Các mô hình sinh kế đã hỗ trợ hơn 550 hộ gia đình tại miền Trung; từ năm 2025, ACDC tiên phong hỗ trợ các cơ sở giáo dục – đào tạo hỗ trợ người khuyết tật tại Quảng Trị và TP Huế triển khai mô hình hệ thống điện năng lượng mặt trời, giúp các cơ sở tiết kiệm gần 40% chi phí điện và có thêm nguồn kinh phí hỗ trợ người khuyết tật. Những hoạt động hỗ trợ tâm lý cộng đồng được thiết lập tại Quảng Trị từ năm 2025, phục hồi chức năng tại nhà và tại trạm, sống độc lập, chăm sóc tại nhà và phát triển công trình, phương tiện tiếp cận cũng từng bước được triển khai.
Không chỉ trực tiếp hỗ trợ người khuyết tật, ACDC còn chú trọng củng cố năng lực cho các tổ chức của người khuyết tật. Viện đã hỗ trợ thành lập, nâng cao năng lực và duy trì hoạt động cho 45 tổ chức, nhóm, câu lạc bộ; trực tiếp hỗ trợ thành lập 22 tổ chức, kết nối và củng cố 23 hội cấp tỉnh, hỗ trợ kỹ thuật cho 25 nhóm. Hơn 43 đại diện người khuyết tật cũng được tập huấn, chuẩn bị năng lực tham gia các diễn đàn chính sách ở cấp quốc gia.
Trong những thời điểm cộng đồng gặp khó khăn, tinh thần sẻ chia tiếp tục được thể hiện bằng những hành động cụ thể. ACDC đã huy động hơn 6,3 tỷ đồng hỗ trợ người khuyết tật tại 9 tỉnh, thành phố gồm Thái Nguyên, Yên Bái, Tuyên Quang, Quảng Trị, Đà Nẵng, Thừa Thiên Huế, Quảng Ngãi, Bình Định, Gia Lai sau thiên tai; trong đại dịch COVID-19, Viện đã hỗ trợ gói vệ sinh cá nhân cho người khuyết tật tại 6 tỉnh/thành phố; hỗ trợ hơn 27 tấn gạo và nhu yếu phẩm cùng hơn 1.550 người khuyết tật tại 11 tỉnh, thành phố; hỗ trợ tài chính cho 50 người khuyết tật (vốn quay vòng), giúp họ ổn định và phát triển kinh tế gia đình. ACDC cũng là thành viên Ban soạn thảo “Sổ tay hướng dẫn các biện pháp phòng chống dịch COVID-19 đối với người khuyết tật tại cộng đồng” của Bộ Y tế; chuyển đổi video clip truyền thông phòng chống COVID-19 của Bộ Y tế sang video có phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu; đồng tài trợ kinh phí duy trì phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu trên chương trình “Việt Nam hôm nay” của VTV1 lúc 17h30 hằng ngày. Những hỗ trợ ấy không chỉ mang ý nghĩa vật chất mà còn góp phần tiếp thêm niềm tin để người khuyết tật vượt qua những giai đoạn nhiều thử thách.
Những nỗ lực và đóng góp của ACDC trong 15 năm qua cũng được ghi nhận bằng nhiều hình thức khen thưởng, biểu dương từ các cơ quan, tổ chức trong nước và quốc tế. Viện từng nhận Bằng khen của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội vì những đóng góp trong công tác bảo trợ xã hội giai đoạn 2011–2016; các Bằng khen của Liên hiệp hội về người khuyết tật Việt Nam và Trung ương Hội Nghiên cứu Khoa học về Đông Nam Á – Việt Nam. Nhiều địa phương như Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Quảng Ngãi, Sóc Trăng, Quảng Nam, thành phố Huế và Đà Nẵng cũng trao bằng khen, giấy khen ghi nhận những đóng góp của Viện trong công tác hỗ trợ người khuyết tật tại địa phương.
Ở phạm vi hợp tác quốc tế, ACDC được Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Hà Nội trao giấy chứng nhận ghi nhận những đóng góp xuất sắc trong thực hiện Dự án Hòa nhập 1 (Inclusion I) tại Huế, Quảng Trị và Đà Nẵng; được Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam và Oxfam ghi nhận đóng góp trong thúc đẩy tiếp cận pháp luật và tư pháp cho các nhóm dễ bị tổn thương. Đáng chú ý, Viện còn được chứng nhận Best TAP – Tổ chức thực hành xuất sắc về Minh bạch và Trách nhiệm giải trình.
Bên cạnh đó là nhiều ghi nhận từ các diễn đàn, mạng lưới và tổ chức hoạt động vì người khuyết tật, trong đó có Diễn đàn Người khuyết tật châu Á – Thái Bình Dương (APDF), Hội Bảo trợ người khuyết tật và Trẻ mồ côi Việt Nam (nay là Hội Bảo trợ người khuyết tật Việt Nam) và Mạng lưới Thể thao Người Điếc Việt Nam….
Ông Trần Quốc Nam (admin Diễn đàn tiếng nói người khuyết tật) chụp ảnh cùng bà Nguyễn Thị Lan Anh
Những giá trị được ghi nhận từ sự đồng hành và sẻ chia
Sau 15 năm, điều đáng quý là những đóng góp của ACDC không chỉ được nhìn nhận qua các kết quả, con số hay mô hình, mà còn được ghi nhận bằng tình cảm của cộng đồng người khuyết tật, các tổ chức trong nước và quốc tế, những đối tác đã cùng đồng hành. Nhiều tổ chức quốc tế, tổ chức của và vì người khuyết tật, đặc biệt là những người khuyết tật từng thụ hưởng các chương trình, dự án, đã gửi lời chúc mừng, tri ân tới Viện và cá nhân bà Nguyễn Thị Lan Anh – người sáng lập, Viện trưởng ACDC.
Ông Trần Quốc Nam, quản trị viên Diễn đàn Tiếng nói người khuyết tật Việt Nam, một người bạn có nhiều dịp đồng hành với bà Lan Anh, đã từng dành cho chị những bài viết giàu cảm xúc. Ông gọi chị là “cô gái thủy tinh” nhưng luôn có những hành trình không ngơi nghỉ: từ Đà Nẵng ra Hà Nội, đến Bình Định rồi lại chuẩn bị đi Huế. Có lần, buổi sáng gặp chị tại trụ sở Liên hợp quốc tại Việt Nam, buổi chiều đã thấy chị ở Đài Truyền hình Việt Nam; hỏi ngày hôm sau đi đâu, chị trả lời: “Đi Huế ạ!”. Ông ví chị như một “siêu nhân”, vừa dí dỏm vừa thể hiện sự thán phục trước nghị lực và sức làm việc bền bỉ ấy.
Ông Nam cũng kể câu chuyện “Khi Viện trưởng vác rá đi xin”, nhắc đến việc bà Lan Anh vận động nguồn lực hỗ trợ khẩu trang, dung dịch sát khuẩn và từng cân gạo cho người khuyết tật khó khăn trong những ngày COVID-19. Với thông điệp “Kim cương không cần lấp lánh”, ông cũng gửi gắm cách nhìn về giá trị của chị: không cần sự tô vẽ hay hào quang bên ngoài, bởi tâm huyết, năng lực và những đóng góp thực chất đã tự nói lên tất cả.
Nói về ACDC, ông Nam cho biết, từ góc nhìn của một người nhiều năm theo dõi hoạt động của cộng đồng người khuyết tật, ông Nam cũng ghi nhận những đóng góp của ACDC trong việc đưa các vấn đề của người khuyết tật đến gần hơn với xã hội, thúc đẩy sự kết nối giữa người khuyết tật với các tổ chức, đối tác và cơ quan liên quan. Theo ông, giá trị của ACDC không chỉ nằm ở những chương trình hỗ trợ cụ thể mà còn ở sự kiên trì đồng hành, tạo thêm cơ hội để người khuyết tật được lên tiếng, thể hiện năng lực và khẳng định vai trò của mình trong cộng đồng.
Ông Đặng Văn Thanh và bà Nguyễn Thị Lan Anh tham dự sự kiện tại Trụ sở Liên hợp quốc tại Việt Nam
Ở góc độ của tổ chức đại diện cho người khuyết tật, ông Đặng Văn Thanh, Phó Chủ tịch Thường trực Liên hiệp hội về người khuyết tật Việt Nam, là người có nhiều năm gắn bó, trực tiếp theo dõi và tham gia các hoạt động, chương trình của ACDC cho biết: Từ những ngày đầu thành lập, ACDC đã là một thành viên tích cực của Liên hiệp hội, từng bước khẳng định năng lực và vai trò qua những chương trình, dự án thiết thực. Đến nay, ACDC trở thành đơn vị trực thuộc Liên hiệp hội, tiếp tục có nhiều đóng góp cho các hoạt động chung và phong trào người khuyết tật.
Theo ông Thanh, phải trực tiếp chứng kiến, đồng hành trong nhiều chương trình, sự kiện mới thấy hết được sự nỗ lực, tâm huyết và bền bỉ của tập thể ACDC. Một trong những đóng góp nổi bật là Viện đã tích cực hỗ trợ Liên hiệp hội xây dựng báo cáo độc lập đánh giá việc thực hiện Công ước quốc tế về quyền của người khuyết tật tại Việt Nam. Đây là hoạt động có ý nghĩa quan trọng, góp phần phản ánh tiếng nói, nhu cầu và những vấn đề đặt ra từ thực tiễn của người khuyết tật, đồng thời thúc đẩy hoạt động giám sát, vận động thực thi quyền. Bên cạnh đó, ACDC còn có nhiều đóng góp trong nâng cao năng lực, hỗ trợ sinh kế, thúc đẩy tiếp cận, sống độc lập và củng cố các tổ chức của người khuyết tật tại địa phương…
Nhắc đến bà Nguyễn Thị Lan Anh, ông Thanh bày tỏ sự ghi nhận và đánh giá cao sự tâm huyết, tinh thần làm việc bền bỉ và ý chí không ngừng học hỏi, nâng cao kiến thức chuyên môn của người sáng lập, Viện trưởng ACDC đồng thời cũng là Phó Chủ tịch Chuyên trách Liên hiệp hội về người khuyết tật Việt Nam. Theo ông, điều đáng quý là bà Lan Anh không chỉ theo đuổi nghiên cứu, học thuật mà còn luôn gắn kiến thức với thực tiễn, kiên trì dành tâm sức cho các hoạt động vì cộng đồng người khuyết tật. Những đóng góp của ACDC cũng thể hiện rõ tinh thần của thông điệp: “Không có gì về chúng tôi mà không có sự tham gia của chúng tôi”. Người khuyết tật không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà phải được lắng nghe, tham gia thực chất và giữ vai trò chủ động trong những vấn đề liên quan đến quyền và cuộc sống của chính mình.
Bà Nguyễn Thị Lan Anh, Phó Chủ tịch Chuyên trách Liên hiệp hội, Viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển cộng đồng
Lời tri ân cho hành trình đã qua, niềm tin cho chặng đường phía trước
Trong thư tri ân nhân dịp kỷ niệm 15 năm thành lập, bà Nguyễn Thị Lan Anh nhìn lại chặng đường đã qua với niềm xúc động và biết ơn. Từ những ngày đầu gần như bắt đầu với “hai bàn tay trắng”, tập thể ACDC đã trải qua không ít khó khăn, những chuyến đi dài, những đêm không ngủ, những thời điểm thiếu thốn nguồn lực và cả những lúc phải đối diện với hoài nghi. Nhưng trên hành trình ấy, Viện luôn nhận được sự tin tưởng, ủng hộ của người khuyết tật, các tổ chức, đối tác, nhà tài trợ, đồng nghiệp, bạn bè và gia đình.
Đặc biệt, bà Lan Anh gửi lời cảm ơn tới cộng đồng người khuyết tật; các tổ chức của người khuyết tật và tổ chức hoạt động vì người khuyết tật; các cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương và địa phương; các đối tác, nhà tài trợ cùng đội ngũ cán bộ, nhân viên, cộng tác viên, tình nguyện viên và những người thân đã đồng hành, hỗ trợ ACDC trong suốt chặng đường vừa qua. Theo bà, mỗi kết quả đạt được đều có dấu ấn đóng góp của nhiều người, nhiều tổ chức; đó không phải thành quả của riêng một cá nhân hay một tập thể.
Điều khiến bà tự hào không chỉ là những văn bản chính sách đã góp phần xây dựng, những tổ chức được hỗ trợ hay các mô hình được triển khai, mà còn là những cuộc đời có thêm cơ hội, những rào cản được giảm bớt và những người khuyết tật có thêm điều kiện để tự tin tham gia, quyết định cuộc sống của mình. Với ACDC, người khuyết tật không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là những người đồng hành, đóng góp tiếng nói, trí tuệ và hành động trực tiếp vào quá trình tạo nên thay đổi.
Bước sang chặng đường mới, ACDC hướng tới xây dựng một tổ chức ngày càng chuyên nghiệp, tiếp tục thúc đẩy thực thi quyền của người khuyết tật, phát triển các dịch vụ chuyên môn, đổi mới phương thức hoạt động và góp phần kiến tạo môi trường hòa nhập. Chặng đường 15 năm là dịp để nhìn lại và tri ân, nhưng cũng là điểm khởi đầu cho những mục tiêu mới.
Bởi suy cho cùng, giá trị của một hành trình không chỉ nằm ở những gì đã làm được, mà còn ở niềm tin được trao gửi, những con người được tiếp sức và những thay đổi vẫn tiếp tục lan tỏa. Với ACDC, hành trình chia sẻ niềm tin và nâng cao vị thế người khuyết tật vẫn đang được viết tiếp bằng sự đồng hành, trách nhiệm và khát vọng về một xã hội không để ai bị bỏ lại phía sau.
Đỗ Văn
