Biến động tăng mạnh và kéo dài của giá nhiên liệu thời gian qua đang tạo sức ép lớn lên nhiều công trình đầu tư công, đặc biệt là các dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn. Không chỉ đẩy chi phí thi công leo thang, “cơn bão” giá dầu còn khiến tiến độ nhiều dự án bị ảnh hưởng, buộc các nhà thầu phải điều chỉnh cách tổ chức thi công để thích ứng.
Chuỗi cung ứng bị “kéo căng”
Không chỉ làm gia tăng chi phí vận hành máy móc, thiết bị và vận chuyển, diễn biến giá xăng dầu còn tác động trực tiếp đến tiến độ thi công của nhiều công trình hạ tầng giao thông.
Tại tuyến cao tốc Ninh Bình – Hải Phòng đoạn qua địa bàn Ninh Bình, không khí thi công vẫn diễn ra khẩn trương với hàng trăm đầu máy, phương tiện hoạt động liên tục. Tuy nhiên, phía sau nhịp độ hối hả đó là áp lực ngày càng lớn về chi phí nhiên liệu.
Ông Đinh Đức Thắng, Chỉ huy trưởng công trường tuyến cao tốc Ninh Bình – Hải Phòng đoạn qua địa bàn Ninh Bình
Ông Đinh Đức Thắng, Chỉ huy trưởng công trường cho biết, từ tháng 8/2025 đến nay, giá dầu tăng liên tục đã tác động trực tiếp đến toàn bộ hoạt động thi công. So với thời điểm đầu triển khai, chi phí vận hành máy móc đã tăng đáng kể, khiến tiến độ chung bị chậm khoảng 4 tháng.
Hiện mỗi ngày, công trường huy động khoảng 100 thiết bị thi công và vận chuyển, tiêu thụ xấp xỉ 20.000 lít dầu. Nếu trước đây giá dầu khoảng 18.000 đồng/lít, chi phí chỉ gần 400 triệu đồng/ngày thì hiện đã tăng lên khoảng 600 triệu đồng/ngày.
“Chỉ riêng phần chênh lệch giá nhiên liệu đã làm phát sinh thêm khoảng 200 triệu đồng mỗi ngày,” ông Thắng cho biết.
Không dừng lại ở chi phí máy móc, giá nhiên liệu tăng còn kéo theo giá vận tải, cung ứng vật liệu leo thang, tạo hiệu ứng cộng hưởng lên toàn bộ chuỗi thi công. Tổng hợp các yếu tố, chi phí xây dựng hiện được ghi nhận tăng khoảng 10–15% so với thời điểm giá nhiên liệu ổn định.
Thi công cao tốc trong điều kiện chi phí nhiên liệu tăng mạnh, các nhà thầu phải điều chỉnh phương án để đảm bảo tiến độ dự án
Cùng với đó, theo các nhà thầu, khi chi phí vận hành tăng mạnh, nhiều đơn vị vận tải buộc phải điều chỉnh giá hoặc thu hẹp sản lượng. Điều này khiến việc vận chuyển vật liệu đến công trường không còn ổn định như trước, ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch thi công.
Không chỉ các nhà thầu, chủ đầu tư cũng chịu áp lực lớn trong việc kiểm soát tổng mức đầu tư và duy trì tiến độ dự án trong bối cảnh chi phí biến động liên tục.
Ông Nguyễn Quang Minh, Phó Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 1 tỉnh Ninh Bình cho biết, tác động từ biến động giá nhiên liệu, đặc biệt trong bối cảnh thị trường thế giới nhiều bất ổn, đang ảnh hưởng rõ rệt đến các dự án giao thông trọng điểm.
Theo ông Minh, giá nhiên liệu tăng không chỉ làm tăng chi phí vận hành máy móc mà còn đẩy giá nhiều loại vật liệu xây dựng tăng theo. Đáng chú ý, có thời điểm giá nhựa đường đã tăng tới khoảng 150% so với trước đây.
“Biến động giá nguyên, nhiên vật liệu đang ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ và hiệu quả thi công. Nhiều dự án đứng trước nguy cơ tăng tổng mức đầu tư, gây khó khăn cho cả chủ đầu tư lẫn nhà thầu. Đây là áp lực không chỉ riêng một địa phương mà mang tính phổ biến trên cả nước. Ngay cả các nhà thầu có năng lực tài chính tốt cũng gặp khó khăn trong cân đối dòng tiền và tổ chức thi công,” ông Minh nói.
Cần cơ chế bù giá thích ứng với thị trường
Trước áp lực chi phí, các đơn vị thi công buộc phải thay đổi phương án tổ chức sản xuất. Thay vì dàn trải như trước, nhiều hạng mục được ưu tiên theo mức độ cần thiết để tiết kiệm nhiên liệu và tối ưu nguồn lực.
Ông Đinh Đức Thắng cho biết, nhà thầu vẫn duy trì thi công nhưng phải tính toán kỹ từng hạng mục, ưu tiên các phần việc ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ tổng thể, trong khi các hạng mục khác được điều chỉnh thời điểm triển khai phù hợp.
“Chúng tôi buộc phải cân đối lại kế hoạch thi công để vừa đảm bảo tiến độ, vừa tiết giảm chi phí trong bối cảnh nhiên liệu tăng cao,” ông Thắng chia sẻ.
Ông Nguyễn Quang Minh, Phó Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 1 tỉnh Ninh Bình
Theo ông Nguyễn Quang Minh, hiện Bộ Xây dựng đã có hướng dẫn về điều chỉnh giá và Ban cũng đã nghiên cứu để tháo gỡ khó khăn về giá. Tuy nhiên, việc áp dụng cơ chế bù giá vẫn chủ yếu dựa trên chỉ số gía công bố định kỳ, với những thay đổi về thông thường. Trong khi đó, thực tế thị trường nhiên liệu và vật liệu hiện đang lại biến động theo tuần, thậm chí theo từng ngày.
Điều này khiến cơ chế điều chỉnh hiện hành chưa theo kịp diễn biến thực tế, gây khó khăn trong cho nhà thầu và chủ đầu tư. Vì thế, cần sớm hoàn thiện cơ chế bù giá linh hoạt hơn, phù hợp với biến động thị trường, qua đó giảm áp lực cho nhà thầu, hạn chế phát sinh chi phí ngoài dự kiến và bảo đảm tiến độ các dự án trọng điểm.
Song Hồng
