Dự kiến giảm từ 4.482 xuống còn khoảng 1.500 thôn, xóm, tổ dân phố, Ninh Bình đang triển khai đợt sắp xếp đơn vị ở cơ sở có quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý và tạo nền tảng cho mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2029.
Thông tin tại Hội nghị giao ban báo chí tháng 5, ông Nguyễn Xuân Tuyển, Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Ninh Bình cho biết, tỉnh đang triển khai đồng bộ các nhiệm vụ theo Chỉ thị số 21 của Thủ tướng Chính phủ và Nghị định số 185 của Chính phủ về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở.
Ông Nguyễn Xuân Tuyển, Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Ninh Bình
Theo ông Nguyễn Xuân Tuyển, trên cơ sở đánh giá kết quả bước đầu sau thời gian triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cùng với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, tỉnh Ninh Bình đang quyết tâm phấn đấu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2029, sớm hơn mục tiêu đặt ra trước đó.
Tinh gọn bộ máy, nâng cao tiêu chuẩn đội ngũ cán bộ cơ sở
Theo phương án đang được xây dựng, sau khi hoàn thành việc sắp xếp, số lượng thôn, xóm, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh dự kiến giảm từ 4.482 xuống còn khoảng 1.500 đơn vị. Đây là sự thay đổi lớn về tổ chức ở cấp cơ sở nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn mới theo quy định của Trung ương.
Lãnh đạo Sở Nội vụ cho biết, việc sắp xếp không đơn thuần là giảm đầu mối hành chính mà hướng tới xây dựng mô hình quản trị cơ sở tinh gọn, hiệu quả hơn. Thực tế hiện nay vẫn còn nhiều thôn, tổ dân phố có quy mô dân cư nhỏ, phân tán, dẫn đến việc tổ chức hoạt động chưa thực sự tối ưu, trong khi yêu cầu quản lý nhà nước và phục vụ người dân ngày càng cao.
Sau sắp xếp, quy mô của nhiều thôn, tổ dân phố sẽ tăng lên gấp 3-4 lần so với hiện nay. Điều này tạo điều kiện thuận lợi để tập trung nguồn lực, giảm chi phí quản lý, đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.
Việc giảm số lượng đầu mối cũng được kỳ vọng góp phần đẩy nhanh quá trình cải cách hành chính, rút ngắn thời gian xử lý công việc, nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ công cho người dân và doanh nghiệp.
Theo quy định tại Nghị định số 185, đối với khu vực Đồng bằng sông Hồng, thôn phải có từ 400 hộ gia đình trở lên và tổ dân phố phải có từ 550 hộ gia đình trở lên. Đối với các địa bàn có yếu tố đặc thù như miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, khu vực dân cư phân tán hoặc các vùng tái định cư, quy mô có thể thấp hơn theo hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền.
Một trong những nội dung được dư luận quan tâm là tiêu chuẩn đối với Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố sau khi thực hiện sắp xếp.
Theo quy định mới, người được giới thiệu đảm nhiệm các chức danh này phải là công dân Việt Nam cư trú thường xuyên tại địa bàn, từ đủ 21 tuổi trở lên, có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt, có uy tín trong cộng đồng dân cư và được nhân dân tín nhiệm.
Đáng chú ý, khi quy mô thôn, tổ dân phố tăng lên đáng kể, yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ cơ sở cũng cao hơn trước. Bên cạnh năng lực vận động quần chúng và tổ chức các hoạt động cộng đồng, người đứng đầu thôn, tổ dân phố phải có khả năng lập kế hoạch, tổng hợp, thống kê và thực hiện các nhiệm vụ được chính quyền cấp xã giao.
Đặc biệt, khả năng ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trở thành một trong những tiêu chí quan trọng. Nếu như trước đây nhiều cán bộ thôn chủ yếu sử dụng điện thoại phổ thông để liên lạc thì nay việc sử dụng điện thoại thông minh, phần mềm quản lý, hệ thống báo cáo điện tử và các nền tảng số đã trở thành yêu cầu tất yếu.
Theo lãnh đạo Sở Nội vụ, đây không chỉ là yêu cầu của công tác quản lý hiện đại mà còn là giải pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang được triển khai mạnh mẽ.
Bảo đảm quyền lợi cho người hoạt động không chuyên trách
Song song với việc sắp xếp tổ chức, tỉnh Ninh Bình cũng đang tập trung giải quyết chế độ, chính sách đối với đội ngũ người hoạt động không chuyên trách bị ảnh hưởng bởi quá trình hợp nhất, sáp nhập.
Theo Nghị định số 185, ngân sách nhà nước thực hiện khoán phụ cấp đối với ba chức danh gồm Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn hoặc Tổ trưởng tổ dân phố và Trưởng ban Công tác Mặt trận.
Trong đó, thôn có từ 700 hộ gia đình trở lên hoặc tổ dân phố có từ 1.000 hộ gia đình trở lên được hưởng mức khoán bằng 8 lần mức lương cơ sở. Đối với các thôn, tổ dân phố còn lại, mức khoán được áp dụng là 6,5 lần mức lương cơ sở.
Hiện nay, Sở Nội vụ đang tham mưu UBND tỉnh trình HĐND tỉnh ban hành nghị quyết quy định cụ thể mức phụ cấp kiêm nhiệm chức danh, mức hỗ trợ đối với người hoạt động không chuyên trách và các chức danh tham gia hoạt động ở thôn, tổ dân phố theo thẩm quyền của địa phương.
Theo lãnh đạo Sở Nội vụ, việc giải quyết chế độ, chính sách cho đội ngũ cán bộ dôi dư sẽ được thực hiện đồng thời với quá trình sắp xếp tổ chức nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng của người lao động, tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai.
Để bảo đảm tiến độ thực hiện, các xã, phường trên địa bàn tỉnh đang khẩn trương rà soát hiện trạng dân cư, xây dựng đề án sắp xếp, tổ chức lấy ý kiến nhân dân và hoàn thiện hồ sơ trình HĐND cùng cấp xem xét, quyết định.
Theo kế hoạch, việc lấy ý kiến cử tri và thông qua nghị quyết sắp xếp ở cấp xã phải hoàn thành trước ngày 25/6/2026. Công tác giải quyết chế độ, chính sách đối với cán bộ không chuyên trách dôi dư phải hoàn thành trước ngày 30/6/2026.
Từ ngày 1/7/2026, các thôn, tổ dân phố mới sau sắp xếp sẽ chính thức đi vào hoạt động.
Lãnh đạo Sở Nội vụ đặc biệt lưu ý các địa phương phải chủ động xây dựng phương án chuyển tiếp phù hợp, bảo đảm sự liên tục trong hoạt động quản lý nhà nước ở cơ sở. Từ thời điểm HĐND cấp xã thông qua nghị quyết đến khi các đơn vị mới chính thức vận hành cần được quản lý chặt chẽ, không để xảy ra khoảng trống pháp lý ảnh hưởng đến đời sống nhân dân, công tác bảo đảm an ninh trật tự và việc giải quyết thủ tục hành chính.
Với quy mô sắp xếp lớn nhất từ trước đến nay ở cấp thôn, tổ dân phố, Ninh Bình kỳ vọng xây dựng được hệ thống tổ chức cơ sở tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực và hiệu quả hơn. Đây cũng được xem là một trong những bước chuẩn bị quan trọng nhằm hoàn thiện mô hình quản trị địa phương hiện đại, tạo nền tảng để tỉnh hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2029.
Song Hồng
