HĐND tỉnh Ninh Bình vừa thông qua Chương trình phát triển đô thị tỉnh đến năm 2030, đặt mục tiêu hoàn thiện các tiêu chí đô thị loại I, thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2027. Tỉnh định hướng phát triển theo mô hình đa trung tâm, gắn với đô thị di sản, kinh tế biển và các hành lang giao thông chiến lược.
Theo Nghị quyết được HĐND tỉnh Ninh Bình khóa XVI, Kỳ họp thứ 6 thông qua ngày 29/10/2026, tỉnh phấn đấu trước năm 2030 trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, mang đặc trưng đô thị di sản thiên niên kỷ, thành phố sáng tạo và là cực tăng trưởng kinh tế mới của vùng Đồng bằng sông Hồng.
Ninh Bình đặt mục tiêu hoàn thiện các tiêu chuẩn còn thiếu, đạt tiêu chí đô thị loại I và thành phố trực thuộc Trung ương.
Ninh Bình hướng tới vai trò trung tâm du lịch quốc gia, quốc tế, trung tâm công nghiệp công nghệ cao quan trọng của liên vùng và cả nước. Hệ thống kết cấu hạ tầng được định hướng phát triển đồng bộ, tăng cường kết nối với các tỉnh, thành phố trong vùng, cả nước và quốc tế; đồng thời bảo đảm phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Phấn đấu đạt tiêu chí đô thị loại I vào năm 2027
Theo chương trình, đến năm 2027, Ninh Bình đặt mục tiêu hoàn thiện các tiêu chuẩn còn thiếu, đạt tiêu chí đô thị loại I và thành phố trực thuộc Trung ương. Tỷ lệ đô thị hóa phấn đấu đạt từ 45% trở lên; đến năm 2030, tỷ lệ đô thị hóa toàn tỉnh đạt khoảng 60,1%.
Hệ thống đô thị trực thuộc tỉnh dự kiến gồm 6 đô thị loại II và 36 đô thị loại III. Tỉnh phấn đấu có 50% số phường đạt trình độ phát triển đô thị loại II.
Về hạ tầng, Ninh Bình đặt mục tiêu hoàn thành, đưa vào khai thác tối thiểu 2 công trình đầu mối giao thông cấp khu vực, quốc tế như cảng hàng không quốc tế, cảng biển, ga đường sắt tốc độ cao. Vận tải hành khách công cộng được định hướng bao phủ 100% đô thị loại II; phấn đấu đạt tiêu chuẩn đô thị thông minh mức độ 1 và hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030.
Không gian đô thị Ninh Bình được tổ chức theo mô hình đa trung tâm, đa hành lang, chia thành 4 vùng đô thị.
Trong đó, vùng Hoa Lư – Tam Điệp là trung tâm di sản, du lịch, văn hóa và hành chính của tỉnh; định hướng mở rộng về phía Đông, gồm Ý Yên, Phong Doanh, Yên Đồng trong giai đoạn 2029-2030. Đô thị Hoa Lư được xác định là trung tâm du lịch, văn hóa, di sản có ý nghĩa quốc gia và quốc tế.
Vùng Nam Định là trung tâm tổng hợp phía Nam, đầu mối kết nối với khu vực ven biển. Vùng Phủ Lý – Kim Bảng – Duy Tiên giữ vai trò cửa ngõ phía Bắc kết nối Thủ đô Hà Nội, gắn với công nghiệp công nghệ cao, logistics, dịch vụ y tế và du lịch hội nghị.
Vùng đô thị ven biển phía Đông phát triển theo chuỗi đô thị ven biển Đông Nam, đô thị Ninh Cơ và các đô thị loại III liền kề, gắn với Khu kinh tế Ninh Cơ, cảng biển, công nghiệp ven biển, du lịch biển, nuôi trồng và chế biến thủy sản. Đây cũng là cửa ngõ ra Biển Đông, mở rộng không gian phát triển kinh tế biển của tỉnh.
Các đô thị loại III được tổ chức thành những chuỗi, cụm đô thị vệ tinh, gắn với từng vùng, đóng vai trò hỗ trợ và tạo động lực phát triển kinh tế – xã hội.
Phát triển đô thị di sản gắn với kinh tế biển
Một trong những định hướng trọng tâm của chương trình là phát triển đô thị gắn với hệ thống giao thông công cộng và các công trình hạ tầng chiến lược. Tỉnh ưu tiên phát triển đô thị theo mô hình TOD tại các ga đường sắt tốc độ cao Phủ Lý, Hoa Lư, Nam Định và dọc các tuyến cao tốc, quốc lộ quan trọng.
Các dự án hạ tầng được ưu tiên gồm cảng hàng không quốc tế, cảng biển, trục động lực Hoa Lư – Nam Định, tuyến Thanh Liêm – Cao Bồ và các tuyến kết nối Đông – Tây.
Đối với không gian kinh tế biển, Ninh Bình định hướng khai thác tiềm năng ven biển, xây dựng và mở rộng Khu kinh tế Ninh Cơ trở thành khu kinh tế ven biển tổng hợp, đa ngành, gắn với cảng biển nước sâu và dịch vụ logistics. Các đô thị ven biển được ưu tiên phát triển dịch vụ, du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, kết hợp lấn biển; phát triển du lịch sinh thái biển gắn với Vườn quốc gia Xuân Thủy.
Về phát triển đô thị di sản, tỉnh xác định phạm vi bảo tồn, phát huy giá trị di sản trên quy mô toàn tỉnh, không giới hạn ở khu vực Cố đô Hoa Lư. Các di sản trọng điểm gồm Quần thể danh thắng Tràng An – Cố đô Hoa Lư, di sản văn hóa phi vật thể Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt gắn với Phủ Dầy và hệ thống đền, phủ trong tỉnh; cùng các di sản đang trình UNESCO như Vân Long, Tam Chúc.
Các di tích, danh thắng tiêu biểu khác như Đền Trần, Bái Đính, Nhà thờ đá Phát Diệm, Vườn quốc gia Xuân Thủy cũng được xác định là những thành tố quan trọng trong hệ thống di sản của tỉnh.
Chương trình đặt yêu cầu các đô thị phải gắn phát triển với bảo tồn, phát huy giá trị di sản; kiểm soát chặt chẽ vùng lõi, vùng đệm, giữ gìn cấu trúc làng cổ, sông cổ và không gian văn hóa bản địa. Tỉnh hướng tới xây dựng thương hiệu “đô thị di sản thiên niên kỷ, thành phố sáng tạo”, từng bước đáp ứng các điều kiện gia nhập Mạng lưới các thành phố sáng tạo UNESCO.
Cùng với các định hướng trên, Ninh Bình đặt ra nhiều chỉ tiêu về chất lượng sống và hạ tầng đô thị. Diện tích sàn nhà ở bình quân toàn tỉnh đạt 40 m²/người, riêng khu vực đô thị đạt 42 m²/người; đất giao thông chiếm 16-26% đất xây dựng đô thị; diện tích cây xanh công cộng đạt 8-10 m²/người.
Tỉnh phấn đấu 100% dân số đô thị được cấp nước sạch qua hệ thống tập trung; chất thải rắn sinh hoạt đô thị được thu gom, xử lý đạt chuẩn từ 97% trở lên; 100% hộ gia đình khu vực đô thị được phổ cập dịch vụ mạng di động 5G và người trưởng thành có tài khoản thanh toán điện tử. Toàn bộ xe buýt đầu tư mới sử dụng điện hoặc năng lượng xanh.
Để thực hiện các mục tiêu, tỉnh sẽ lập quy hoạch chung đô thị trên phạm vi toàn tỉnh, bảo đảm thống nhất với Quy hoạch tỉnh Ninh Bình thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Đồng thời, tập trung nguồn lực khắc phục những tiêu chí, tiêu chuẩn đô thị còn thiếu, nhất là hạ tầng kỹ thuật, kiến trúc và cảnh quan; đa dạng hóa nguồn vốn đầu tư, nâng cao hiệu quả đầu tư công và đẩy mạnh thu hút các nguồn lực xã hội.
Các giải pháp về tăng trưởng xanh, thích ứng biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai cũng được đặt ra. Trong đó, chú trọng phát triển hồ điều hòa, không gian thoát nước tự nhiên, mô hình đô thị “bọt biển” nhằm giảm ngập úng; kiểm soát các khu vực có nguy cơ sạt lở, ngập lụt, bảo đảm hành lang bảo vệ và thoát lũ sông Hoàng Long, sông Đáy.
UBND tỉnh Ninh Bình được giao tổ chức triển khai thực hiện Nghị quyết; Thường trực HĐND tỉnh, các Ban, Tổ đại biểu và đại biểu HĐND tỉnh giám sát quá trình thực hiện. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 29/10/2026.
Trần Hiền
