Thông qua những hiện vật lịch sử được giới thiệu trực tiếp tại trường học, chương trình giáo dục trải nghiệm “Khát vọng Hoa Lư” giúp học sinh tiếp cận lịch sử Cố đô Hoa Lư và Nhà nước Đại Cồ Việt một cách trực quan, sinh động. Đây cũng là cách đưa di sản đến gần hơn với thế hệ trẻ, góp phần bồi đắp tình yêu quê hương, niềm tự hào dân tộc.
Sáng 2/11, tại Trường THCS Đông A, phường Đông A, tỉnh Ninh Bình, diễn ra chương trình giáo dục trải nghiệm “Đưa hiện vật bảo tàng tới trường học” với chủ đề “Khát vọng Hoa Lư” do Bảo tàng tỉnh Ninh Bình tổ chức đã thu hút sự quan tâm của đông đảo giáo viên và học sinh. Thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức qua sách giáo khoa, các em được trực tiếp quan sát những hiện vật gắn với lịch sử Cố đô Hoa Lư, tìm hiểu về đời sống vật chất, tinh thần và những thành tựu văn hóa của cư dân Đại Cồ Việt thế kỷ X.
Học sinh hào hứng khám phá các hiện vật, cổ vật gắn với những triều đại trong lịch sử dân tộc.
Các nhóm hiện vật được lựa chọn giới thiệu gồm gạch, ngói và đồ trang trí kiến trúc; hiện vật liên quan đến tôn giáo, tín ngưỡng như cột kinh, tháp đất nung; đồ gia dụng như vò sành và những dụng cụ phục vụ việc bào chế thuốc. Mỗi hiện vật là một câu chuyện về lịch sử, văn hóa, quan niệm thẩm mỹ và đời sống của người Việt trong buổi đầu xây dựng nhà nước độc lập.
Thông qua cách giới thiệu trực quan, học sinh có thêm cơ hội hình dung rõ hơn về một giai đoạn lịch sử mà trước đây các em chủ yếu tiếp cận qua sách vở.
Em Vũ Vân Hà, học sinh lớp 9A1, Trường THCS Đông A
Em Vũ Vân Hà, học sinh lớp 9A1, Trường THCS Đông A chia sẻ, trước đây em chủ yếu tìm hiểu khái quát về lịch sử Ninh Bình qua các bài học trên lớp. Tham gia chương trình “Khát vọng Hoa Lư”, em được tiếp cận sâu hơn với lịch sử quê hương về các nhân vật lịch sử. Việc trực tiếp quan sát hiện vật giúp những kiến thức đã học của em trở nên gần gũi, dễ nhớ hơn.
Đây là lần thứ hai Hà được tiếp xúc trực tiếp với các hiện vật lịch sử. Lần trước, khi còn học lớp 7, em từng tham quan Bảo tàng Quân sự và được tìm hiểu về những kỷ vật gắn với các cuộc kháng chiến như xe tăng, máy bay và quân trang của bộ đội. Từ những trải nghiệm đó, Hà mong muốn nhà trường tổ chức thêm nhiều hoạt động tương tự để học sinh mở rộng hiểu biết về lịch sử và truyền thống dân tộc.
Ông Đỗ Vũ Ba, Bí thư Chi bộ, Hiệu trưởng Trường THCS Đông A
Theo ông Đỗ Vũ Ba, Bí thư Chi bộ, Hiệu trưởng Trường THCS Đông A, giáo dục truyền thống yêu quê hương, đất nước và tìm hiểu lịch sử địa phương luôn được nhà trường xác định là một trong những nội dung quan trọng. Những hoạt động trải nghiệm như chương trình của Bảo tàng tỉnh Ninh Bình mang lại cách tiếp cận mới, bổ ích, giúp học sinh có thêm kiến thức ngoài những giờ học trên lớp.
Nhà trường được thành lập ngày 25/8/2026 trên cơ sở sáp nhập ba trường THCS gồm: THCS Mỹ Hà, THCS Mỹ Thắng và THCS Lộc Hòa. Trong điều kiện cơ sở vật chất sau sáp nhập còn cần tiếp tục hoàn thiện, việc phối hợp với các cơ quan chuyên môn để tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm càng có ý nghĩa thiết thực.
Thời gian tới, Trường THCS Đông A dự kiến đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong giảng dạy giáo dục địa phương, xây dựng các bài giảng điện tử từ nguồn tài liệu chính thống. Nhà trường cũng mong muốn phối hợp với các cơ quan, đơn vị tổ chức thêm những chuyến học tập thực tế tại các di tích lịch sử nổi tiếng của tỉnh như Đền Trần, khu di tích gắn với triều Đinh và các địa chỉ văn hóa khác.
Đưa di sản đến gần hơn với thế hệ trẻ
Bà Vũ Thị Thu Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh Ninh Bình cho biết, những năm gần đây, đơn vị chủ động xây dựng các kế hoạch, chương trình đưa hiện vật bảo tàng đến trường học. Hoạt động này nhằm tạo điều kiện để học sinh, nhất là những trường chưa có điều kiện tổ chức tham quan bảo tàng, vẫn được trực tiếp tiếp xúc với hiện vật và nghe kể những câu chuyện lịch sử gắn với từng hiện vật.
Chương trình văn nghệ
Với chủ đề “Khát vọng Hoa Lư”, Bảo tàng tỉnh lựa chọn những nhóm hiện vật tiêu biểu để tái hiện câu chuyện về Cố đô Hoa Lư và Nhà nước Đại Cồ Việt. Thông qua đó, chương trình nhấn mạnh khát vọng độc lập, thống nhất và phát triển đất nước được hun đúc qua các triều đại, tiếp nối từ lịch sử đến hiện tại và tương lai.
Cách tổ chức này cũng được Bảo tàng tỉnh triển khai linh hoạt theo từng địa điểm, không gian văn hóa. Tại Di tích quốc gia đặc biệt Đền Trần Thương, chương trình giáo dục trải nghiệm với chủ đề “Góp lương dựng kho” tập trung giới thiệu câu chuyện về kho lương thời Trần, di tích Đền Trần Thương và Anh hùng dân tộc Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn. Trong khi đó, tại di tích đền thờ Trạng nguyên Nguyễn Hiền, nội dung giáo dục hướng đến truyền thống hiếu học, khoa bảng.
Việc lựa chọn chuyên đề gắn với từng di tích, nhân vật và sự kiện lịch sử giúp học sinh hiểu sâu hơn về vùng đất mình đang sống, đồng thời tạo sự kết nối giữa kiến thức trong sách giáo khoa với những giá trị di sản hiện hữu trong đời sống.
Bà Vũ Thị Thu Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh Ninh Bình
Đại diện Bảo tàng tỉnh Ninh Bình cho biết, thời gian tới, đơn vị tiếp tục xây dựng kế hoạch đưa hiện vật đến các trường học, lựa chọn nội dung phù hợp với đặc điểm từng địa phương và đối tượng học sinh. Bên cạnh đó, chuyển đổi số đang mở ra nhiều thuận lợi trong xây dựng nội dung, thiết kế hình ảnh và video clip phục vụ các chương trình giáo dục trải nghiệm.
Học sinh hào hứng tham gia các hoạt động trải nghiệm thực tế tại chương trình.
Tuy nhiên, việc ứng dụng công nghệ vào hoạt động bảo tàng vẫn gặp khó khăn do hệ thống máy móc, thiết bị chưa đồng bộ, chưa được cập nhật theo hướng hiện đại. Đây là một trong những vấn đề cần tiếp tục được quan tâm để nâng cao chất lượng các chương trình giáo dục di sản.
Nhiều hoạt động trải nghiệm sinh động giúp học sinh tiếp cận lịch sử một cách trực quan, gần gũi hơn.
Từ những hiện vật được đưa đến lớp học, lịch sử không còn chỉ nằm trong trang sách mà trở thành những câu chuyện cụ thể, gần gũi với học sinh. Khi được trực tiếp quan sát, tìm hiểu và trải nghiệm, các em có thêm cơ hội hiểu về cội nguồn, trân trọng những giá trị mà các thế hệ đi trước để lại. Đây cũng là nền tảng để bồi đắp tình yêu quê hương, ý thức trách nhiệm và khát vọng đóng góp xây dựng đất nước trong thế hệ trẻ.
Trần Hiền
