Ảnh internet
Sáng ngày 23/4, tại Hà Nội, Trung tâm Nghiên cứu và Hành động vì sự phát triển hòa nhập (IDEA) đã tổ chức buổi tọa đàm “Việc làm với người khuyết tật – Bình đẳng và cùng phát triển”. Sự kiện thu hút sự quan tâm của các nhà hoạch định chính sách, đại diện cộng đồng người khuyết tật và doanh nghiệp nhằm tháo gỡ những “nút thắt” trong đào tạo nghề, xóa bỏ định kiến và thúc đẩy các cơ hội nghề nghiệp bền vững trong kỷ nguyên số.
Chiến lược quốc gia và lộ trình thực thi Công ước quốc tế
Phát biểu tại tọa đàm, bà Đinh Thị Thụy, Trưởng phòng Người khuyết tật, Cục Bảo trợ xã hội (Bộ Y tế) cho biết Việt Nam hiện có khoảng hơn 7 triệu người khuyết tật từ 2 tuổi trở lên, chiếm 7,06% dân số. Trong đó, khoảng 28,9% là người khuyết tật nặng và đặc biệt nặng. Việc tạo sinh kế và việc làm bền vững là lĩnh vực quan trọng hàng đầu để người khuyết tật hòa nhập xã hội, đồng thời là cam kết trọng tâm trong Công ước của Liên hợp quốc về quyền của người khuyết tật (CRPD) mà Việt Nam đã phê chuẩn.
Bà Đinh Thị Thụy, Trưởng phòng Người khuyết tật, Cục Bảo trợ xã hội (Bộ Y tế)
Bà Thụy thông tin thêm, sau khi bảo vệ thành công báo cáo CRPD tại Geneva vào tháng 3/2025, Bộ Y tế hiện đang trình Chính phủ ban hành Kế hoạch triển khai Khuyến nghị của Liên hợp quốc. Dự kiến trong quý II năm nay, kế hoạch sẽ được phê duyệt nhằm đưa ra các giải pháp tăng cường thực hiện Công ước phù hợp với thực tiễn Việt Nam.
Bà Vũ Thị Hồng, đại diện Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ Giáo dục và Đào tạo)
Cùng chung nỗ lực này, bà Vũ Thị Hồng, đại diện Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ Giáo dục và Đào tạo) khẳng định tầm quan trọng của việc chuẩn hóa giáo dục nghề nghiệp để tạo cơ hội công bằng cho nhóm đối tượng yếu thế.
Khoảng cách lớn trong thị trường lao động chính quy
Dưới góc độ đơn vị tổ chức, bà Nguyễn Thị Hồng Oanh, Giám đốc Trung tâm IDEA đã đưa ra những con số thực trạng đáng suy ngẫm. Tỷ lệ tham gia lao động của người khuyết tật hiện chỉ đạt 31,7%, chưa bằng một nửa so với nhóm không khuyết tật là 82,4%. Đáng chú ý, có tới hơn 90% người khuyết tật vẫn đang đứng ngoài khu vực kinh tế chính quy, phải nỗ lực tự xoay xở với những công việc tự do đầy bấp bênh.
Bà Nguyễn Thị Hồng Oanh, Giám đốc Trung tâm IDEA
Bà Oanh phân tích rằng những rào cản ngăn trở họ tiếp cận việc làm có trả lương không chỉ nằm ở hạn chế về hạ tầng, di chuyển hay sự kỳ thị, mà đặc biệt nằm ở rào cản trong tư duy. Trong khi đó, thực tế tại nhiều doanh nghiệp đã chứng minh người khuyết tật không chỉ là những nhân sự tận tâm, kỷ luật mà còn là nhân tố đóng góp tích cực cho sự phát triển của đơn vị nếu được hỗ trợ phù hợp về môi trường làm việc.
Thay đổi nhận thức và tư duy đào tạo trong kỷ nguyên số
Chia sẻ về những bất cập từ thực tế, ông Phạm Quang Khoát, Phó Chủ tịch Hội Thanh niên khuyết tật Việt Nam khẳng định rào cản lớn nhất không nằm ở cơ thể hay cơ chế chính sách mà chính là định kiến xã hội.
Ông Phạm Quang Khoát, Phó Chủ tịch Hội Thanh niên khuyết tật Việt Nam
Ông kêu gọi các doanh nghiệp thay đổi nhận thức bằng cách “nhìn vào năng lực thay vì hạn chế của người khuyết tật”. Ông Khoát chỉ rõ hiện nay công tác đào tạo nghề vẫn còn nhiều hạn chế như việc người khuyết tật chưa được định hướng nghề nghiệp hiệu quả hoặc rơi vào tình trạng “có gì học nấy”, chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế của thị trường lao động.
Quang cảnh buổi tọa đàm
Bên cạnh đó, thời gian đào tạo ngắn và nội dung đơn giản cũng là rào cản khiến nhóm đối tượng này khó hòa nhập. Ông Khoát nhấn mạnh trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, cần thoát ly khỏi quan niệm người khuyết tật chỉ có thể làm các nghề thủ công như may, thêu. Thay vào đó, cần chú trọng đào tạo các kỹ năng về công nghệ thông tin, marketing số và làm việc trực tuyến để tạo ra sự đồng hành lâu dài và việc làm bền vững cho người lao động khuyết tật.
Bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh – Đại diện TokyoLife
Đại diện Biel Crystal Việt Nam
Đại diện Công ty Lens
Đại diện Công ty Goertek
Các doanh nghiệp tham gia tọa đàm cũng đồng tình rằng đôi khi chỉ một thay đổi nhỏ trong không gian làm việc cũng có thể giúp người khuyết tật phát huy tối đa năng lực bản.
Quỳnh Ngân
