Từ những phiên chợ mang đậm bản sắc vùng miền, không gian văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số đến các câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau, nhiều mô hình thiết thực đang được triển khai tại Lâm Đồng. Không chỉ góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa, những mô hình này còn tạo điểm tựa trong phát triển kinh tế, chăm sóc sức khỏe và tăng cường tình đoàn kết trong cộng đồng dân cư.
Mở thêm không gian giao lưu, gìn giữ bản sắc văn hóa
Trong Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc vừa qua, xã Quảng Hòa đã tổ chức khai mạc thí điểm Chợ phiên Quảng Hòa năm 2026. Ngay từ sáng sớm, đông đảo người dân trong và ngoài địa phương đã tập trung về khu chợ, mang theo nông sản, sản vật địa phương, hàng hóa truyền thống cùng những món ăn đặc trưng của quê hương để giao lưu, mua bán.
Với diện tích khoảng 3 ha, chợ phiên được quy hoạch thành không gian đa chức năng, vừa phục vụ hoạt động trao đổi hàng hóa, vừa tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao. Trong giai đoạn đầu, địa phương bố trí hơn 100 gian hàng, tạo điều kiện để người dân giới thiệu sản phẩm, quảng bá nét văn hóa đặc trưng của dân tộc mình.
Ông Vi Văn Thuộc, Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Hòa cho biết, địa phương hiện có 11 dân tộc cùng sinh sống, phần lớn là đồng bào từ các tỉnh phía Bắc đến lập nghiệp. Trong quá trình sinh sống, bà con luôn mong muốn có một địa điểm để gặp gỡ, giao lưu, mua bán và giới thiệu những nét văn hóa truyền thống của quê hương.
Xuất phát từ nguyện vọng đó, xã đã xây dựng phương án tổ chức chợ phiên, hướng đến hình thành một không gian sinh hoạt cộng đồng, đáp ứng nhu cầu giao thương, đồng thời góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc.

Các CLB LTHTGN( Liên thế hệ giúp nhau) còn là điểm tựa tinh thần, giao lưu văn nghệ, thể thao cho các thành viên. Ảnh: N.A
Để triển khai mô hình, địa phương hỗ trợ khoảng 150 triệu đồng xây dựng các hạng mục thiết yếu như sân khấu, khu tập kết rác, hệ thống điện… Đồng thời, vận động người dân đóng góp ngày công, hoàn thiện gian hàng và chỉnh trang cảnh quan. Từ việc dựng quầy hàng đến trồng cây xanh, hoa tạo cảnh quan, người dân đều tích cực tham gia, góp phần hình thành diện mạo cho phiên chợ.
Phấn khởi khi địa phương có thêm điểm giao lưu văn hóa, anh Dương Văn Hoạt, người Tày quê Cao Bằng, vào Quảng Hòa sinh sống từ năm 2000 chia sẻ, trước đây, muốn đi chợ phiên, bà con phải sang địa bàn xã khác hoặc mua bán tại những điểm tự phát. Vì vậy, việc tổ chức phiên chợ ngay tại địa phương mang lại niềm vui cho những người xa quê.
Anh Hoạt đã mở gian hàng giới thiệu các món ăn truyền thống của đồng bào phía Bắc như thắng cố, khâu nhục, heo quay, lạp xưởng… Qua đó, không chỉ phục vụ nhu cầu ẩm thực mà còn góp phần giới thiệu hương vị quê nhà, tạo sự giao lưu giữa các cộng đồng dân tộc.
Cùng với mô hình chợ phiên tại Quảng Hòa, Làng văn hóa bon Bu N’Drung ở xã Đức An cũng đang được kỳ vọng trở thành điểm sinh hoạt cộng đồng, góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của người M’nông.
Dự kiến khánh thành vào ngày 20/11, công trình có diện tích khoảng 2.000 m², được xây dựng theo phong cách gần gũi với không gian truyền thống của đồng bào địa phương, với hình ảnh nhà dài và hơn 10 nhà nấm phục vụ các hoạt động cộng đồng.
Bà Phạm Thị Thúy, Phó Bí thư Đảng ủy xã Đức An cho biết, công trình được xây dựng nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa của người M’nông, đồng thời tạo địa điểm tổ chức các sự kiện, hoạt động truyền thống và tăng cường sự gắn kết giữa người dân.
Sau khi đi vào hoạt động, địa phương định hướng tổ chức các phiên chợ, hoạt động dệt thổ cẩm, trình diễn cồng chiêng, giới thiệu ẩm thực và nhiều hoạt động văn hóa đặc trưng khác. Đây sẽ là không gian để người dân trực tiếp thực hành, trao truyền những giá trị truyền thống cho thế hệ trẻ.
Từ chợ phiên Quảng Hòa đến Làng văn hóa bon Bu N’Drung, điểm chung của các mô hình là đặt cộng đồng vào vị trí trung tâm. Người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn trực tiếp tham gia tổ chức, gìn giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa của dân tộc mình. Qua đó, các nét đẹp truyền thống không chỉ được tái hiện trong những dịp lễ hội mà còn có thêm điều kiện hiện diện thường xuyên trong đời sống.
Những điểm tựa sẻ chia giữa các thế hệ
Không chỉ chú trọng bảo tồn bản sắc văn hóa, Lâm Đồng còn quan tâm nhân rộng các mô hình hỗ trợ cộng đồng, trong đó có các câu lạc bộ (CLB) Liên thế hệ tự giúp nhau (LTHTGN). Thông qua hoạt động hỗ trợ vốn phát triển kinh tế, chăm sóc sức khỏe, nâng cao đời sống tinh thần và sẻ chia khi khó khăn, các CLB đang trở thành điểm tựa thiết thực cho nhiều hội viên, nhất là người cao tuổi (NCT).
Tại thôn Nam Hà, xã Trà Tân, hiệu quả của mô hình được thể hiện rõ qua những đổi thay trong đời sống hội viên. Thành lập từ tháng 9/2022, CLB LTHTGN thôn Nam Hà hiện có 70 thành viên, với nguồn quỹ tự nguyện đóng góp gần 200 triệu đồng.

CLB LTHTGN thôn Nam Hà tặng quà động viên tinh thần cho các thành viên. Ảnh: N.A
Từ nguồn quỹ này, các thành viên có hoàn cảnh khó khăn được vay vốn với lãi suất ưu đãi để đầu tư chăn nuôi, sản xuất, phát triển kinh tế gia đình và cải thiện thu nhập.
Bà Trương Thị Hường, Chủ nhiệm CLB LTHTGN thôn Nam Hà cho biết, thời điểm mới thành lập, CLB có 14 hộ nghèo, cận nghèo. Nhờ được tiếp cận nguồn vốn, cùng sự hướng dẫn và đồng hành của các thành viên, đến nay, tất cả các hộ đều đã thoát nghèo.
Để nguồn quỹ được sử dụng đúng mục đích và phát huy hiệu quả, Ban Chủ nhiệm phân công thành viên theo dõi từng hộ vay, thường xuyên nắm bắt tình hình sản xuất để kịp thời tư vấn, hỗ trợ. Các khoản thu, chi được công khai, minh bạch, tạo sự tin tưởng và đồng thuận trong hội viên.
Không dừng lại ở hoạt động hỗ trợ vốn, CLB còn là nơi kết nối, sẻ chia trong cuộc sống. Khi hội viên đau ốm, đặc biệt là NCT neo đơn, các thành viên chủ động thăm hỏi, hỗ trợ đưa đi khám, chữa bệnh. Khi gia đình có việc tang, CLB phân công người đến giúp đỡ, động viên, chia sẻ khó khăn.
Từ những việc làm giản dị nhưng thiết thực, tinh thần tương thân tương ái được lan tỏa, góp phần xây dựng tình đoàn kết và sự gắn bó giữa các thành viên trong cộng đồng.
Với hiệu quả mang lại, mô hình tiếp tục được các địa phương quan tâm nhân rộng. Đầu tháng 11/2026, Hội NCT xã Bảo Lâm 2 đã ra mắt CLB LTHTGN tại thôn Lộc An 7 với 90 thành viên.
Theo bà Nguyễn Thị Kim Anh, Chủ tịch Hội NCT xã Bảo Lâm 2, CLB sẽ tổ chức nhiều hoạt động phù hợp với nhu cầu của hội viên như dưỡng sinh, dân vũ, bóng chuyền hơi; đồng thời sử dụng nguồn quỹ hỗ trợ các thành viên khó khăn vay vốn phát triển kinh tế, thăm hỏi người đau ốm và phân công hội viên trẻ chăm sóc NCT neo đơn.
Điểm nổi bật của mô hình LTHTGN là sự kết nối giữa các thế hệ, tích hợp nhiều hoạt động hỗ trợ trong cùng một tổ chức, lấy nhu cầu và sự tham gia của NCT làm trung tâm. Tham gia CLB, hội viên vừa được tiếp cận nguồn vốn phát triển kinh tế, chăm sóc sức khỏe, nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần, vừa có cơ hội tham gia các hoạt động tình nguyện, đóng góp cho cộng đồng.
Qua đó, NCT không chỉ được quan tâm, chăm lo mà còn có điều kiện phát huy kinh nghiệm, uy tín và vai trò của mình trong gia đình, xã hội; đồng thời góp phần giáo dục thế hệ trẻ về tinh thần trách nhiệm, sự sẻ chia và lòng nhân ái.
Bà Nguyễn Thị Phúc, Chủ tịch Hội NCT tỉnh Lâm Đồng cho biết, toàn tỉnh hiện có hơn 300 CLB LTHTGN với 14.880 thành viên, tổng nguồn quỹ huy động hơn 8,84 tỷ đồng. Nguồn vốn được luân chuyển cho các hộ gia đình có NCT vay với lãi suất ưu đãi để phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập. Đáng chú ý, hơn 1.030 thành viên thuộc diện nghèo, cận nghèo đã được tiếp cận nguồn vốn này; nhiều người từng bước vươn lên thoát nghèo, ổn định cuộc sống.
Nhằm nâng cao chất lượng hoạt động, Hội NCT tỉnh đã tổ chức hơn 100 lớp tập huấn chuyên sâu cho hơn 5.600 lượt cán bộ hội cơ sở và thành viên Ban Chủ nhiệm CLB. Nội dung tập huấn tập trung vào kỹ năng tổ chức, điều hành, quản lý nguồn quỹ và triển khai các hoạt động hỗ trợ hội viên.
Cùng với đó, các cấp hội được hướng dẫn củng cố những CLB hiện có, rà soát điều kiện thực tế để thành lập mới theo đề án nhân rộng mô hình CLB LTHTGN trên địa bàn tỉnh đến năm 2035.
Trong giai đoạn 2030 – 2031, tỉnh phấn đấu mỗi xã, phường, thị trấn có ít nhất 1 CLB; trong đó, 70% số CLB duy trì đầy đủ 8 nội dung hoạt động. Theo bà Nguyễn Thị Phúc, để đạt được mục tiêu này, các CLB cần bám sát nhu cầu thực tế của thành viên, chủ động phát triển nguồn quỹ, mở rộng số lượng hội viên, nâng cao năng lực Ban Chủ nhiệm và tăng cường kết nối các nguồn lực xã hội.
Có thể thấy, từ những không gian văn hóa cộng đồng đến các mô hình tự giúp nhau, mỗi hoạt động đều hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống và phát huy vai trò chủ thể của người dân. Khi có thêm những điểm hẹn để giao lưu, thực hành văn hóa và những điểm tựa để sẻ chia, hỗ trợ nhau trong cuộc sống, tinh thần đoàn kết cộng đồng càng được củng cố. Đây cũng là nền tảng quan trọng để các giá trị văn hóa truyền thống được gìn giữ, đời sống người dân ngày càng cải thiện và không ai bị bỏ lại phía sau.
Ngọc Anh
