Ngày 23/6, tại Trung tâm Đào tạo cán bộ phục hồi chức năng cho người mù (217 Trung Kính, Cầu Giấy, Hà Nội), Hội Người mù Việt Nam đã tổ chức Lễ phát động Cuộc vận động và Tọa đàm “Chữ Braille và chuyển đổi số: Vững bước tiến vào kỷ nguyên tri thức”. Sự kiện được tổ chức trong bối cảnh hưởng ứng Chiến dịch xóa mù chữ Braille toàn cầu do Hiệp hội Người mù Thế giới (WBU) và Hội đồng Quốc tế về Giáo dục cho người khiếm thị (ICEVI) phát động, với thông điệp “Thêm chữ Braille – Thêm sự trao quyền”, đồng thời góp phần thúc đẩy việc UNESCO xem xét công nhận chữ Braille là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức đối với người khiếm thị trong tiếp cận thông tin, giáo dục và tri thức.
Tham dự chương trình có ông Mai Bắc Mỹ, Phó Chánh Văn phòng Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; ông Phạm Vĩnh Thái, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam; bà Vũ Dương Thúy Ngà, nguyên Vụ trưởng Vụ Thư viện (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch); ông Nguyễn Hữu Thạch, Phó Giám đốc Trung tâm Xuất bản điện tử (Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật); bà Trần Thị Phương Lan, Phó Hiệu trưởng Trường PTCS Nguyễn Đình Chiểu Hà Nội; bà Vũ Thảo Hoan, đại diện tổ chức Angel Haven; bà Đào Thu Hương, cán bộ Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tại Việt Nam. Chương trình còn có sự tham dự của đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Nội vụ, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Trung tâm Nghiên cứu Giáo dục Công bằng và Hòa nhập, Quỹ Abilis Việt Nam, Hội Bảo trợ người khuyết tật Việt Nam cùng đông đảo cán bộ, hội viên, học sinh, sinh viên khiếm thị trên cả nước.
Bà Đinh Việt Anh – Phó Chủ tịch Hội Người mù Việt Nam phát biểu khai mạc
Phát biểu khai mạc chương trình, bà Đinh Việt Anh – Phó Chủ tịch Hội Người mù Việt Nam nhấn mạnh, trong hơn hai thế kỷ qua, chữ Braille luôn là nền tảng quan trọng giúp người khiếm thị học tập, tiếp cận tri thức, phát triển tư duy, khả năng tự lập và hòa nhập xã hội. Trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, công nghệ mở ra nhiều cơ hội mới cho người khiếm thị, nhưng không thể thay thế vai trò cốt lõi của chữ Braille.
Theo bà Đinh Việt Anh, sự kết hợp giữa chữ Braille và công nghệ số sẽ tạo điều kiện thuận lợi để người khiếm thị tiếp cận thông tin, học tập hiệu quả hơn, nâng cao kỹ năng số và chủ động tham gia vào đời sống xã hội. Cuộc vận động “Chữ Braille và chuyển đổi số: Vững bước tiến vào kỷ nguyên tri thức” được phát động nhằm khẳng định giá trị bền vững của chữ Braille, thúc đẩy phong trào học tập suốt đời, phát triển kỹ năng số và xây dựng cộng đồng người khiếm thị tự tin, chủ động hội nhập, góp phần thực hiện mục tiêu không để ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia.
Các đại biểu khách mời cùng tham gia phát động Cuộc vận động “Chữ Braille và chuyển đổi số: Vững bước tiến vào kỷ nguyên tri thức”
Cuộc vận động hướng tới xây dựng cộng đồng học tập không rào cản
Tại chương trình, Hội Người mù Việt Nam chính thức phát động Cuộc vận động “Chữ Braille và chuyển đổi số: Vững bước tiến vào kỷ nguyên tri thức” trong toàn hệ thống Hội.
Theo kế hoạch triển khai, cuộc vận động đặt ra các mục tiêu cụ thể: 100% tỉnh, thành Hội triển khai cuộc vận động; phấn đấu 100% cán bộ chủ chốt các cấp Hội sử dụng được chữ Braille và kỹ năng số cơ bản trong công việc; mỗi đơn vị trực thuộc xây dựng, duy trì và phát triển ít nhất một mô hình điểm, đồng thời mỗi năm tổ chức ít nhất một hoạt động điểm nhấn phù hợp. Đặc biệt, sau mỗi nhiệm kỳ, số lượt hội viên được tham gia các lớp học về chữ Braille và kỹ năng số phải tăng 20% so với nhiệm kỳ trước.
Cuộc vận động không chỉ dừng lại ở việc nâng cao nhận thức mà còn tập trung vào các giải pháp thiết thực: đẩy mạnh số hóa tài liệu Braille, phát triển nguồn học liệu dùng chung, xây dựng các câu lạc bộ học tập như Câu lạc bộ học tập suốt đời, Câu lạc bộ AI và kỹ năng số, Thư viện chữ Braille và học liệu số; đồng thời khuyến khích nghiên cứu, ứng dụng các thiết bị và giải pháp công nghệ hỗ trợ người khiếm thị. Bên cạnh đó, Hội cũng chú trọng nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên, tình nguyện viên và từng bước xây dựng tổ chức Hội số, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý điều hành, tổ chức các cuộc họp, tập huấn, hội thi theo hình thức trực tuyến hoặc kết hợp để mở rộng phạm vi tiếp cận, tiết kiệm nguồn lực.
Một số hoạt động điểm nhấn dự kiến được các cấp Hội triển khai trong thời gian tới bao gồm: Cuộc thi kỹ năng chữ Braille và phát triển văn hóa đọc; Cuộc thi Kỹ năng số và trí tuệ nhân tạo; Ngày hội Công nghệ hỗ trợ người khiếm thị; Chương trình “Kết nối tri thức – Chia sẻ yêu thương” nhằm vận động hỗ trợ học liệu, thiết bị công nghệ và học bổng; cùng Chương trình “Những câu chuyện truyền cảm hứng” để lan tỏa các tấm gương tiêu biểu trong học tập và ứng dụng công nghệ.
Theo lãnh đạo Hội Người mù Việt Nam, đây không đơn thuần là một phong trào mang tính ngắn hạn mà là định hướng lâu dài nhằm xây dựng cộng đồng người khiếm thị học tập suốt đời, làm chủ công nghệ và chủ động hội nhập trong kỷ nguyên số.
Các đại biểu tham gia Tọa đàm
Kết hợp Braille và công nghệ số để không ai bị bỏ lại phía sau
Trước khi tham dự tọa đàm với chủ đề “Kết hợp Braille và công nghệ số: Hành trình để không ai bị bỏ lại phía sau”, các đại biểu đã được lắng nghe những chia sẻ của Chủ tịch Hội Người mù Thế giới và Hiệp hội Sách dễ tiếp cận ABC bằng hình thức trực tuyến.
Theo Chủ tịch Hội Người mù Thế giới khẳng định chữ Braille không chỉ là một hệ thống chữ viết mà còn là nền tảng để người khiếm thị học tập, giao tiếp, tiếp cận thông tin, tìm kiếm việc làm và sống độc lập. Ông cho rằng việc coi công nghệ có thể thay thế hoàn toàn chữ Braille là một nhận thức sai lầm, bởi Braille đối với người khiếm thị có vai trò tương tự chữ in đối với người sáng mắt.
Cũng theo Chủ tịch Hội Người mù Thế giới, chuyển đổi số và công nghệ hỗ trợ cần được xem là công cụ bổ sung để làm cho chữ Braille trở nên dễ tiếp cận hơn, có chi phí hợp lý hơn và hiện diện rộng rãi hơn trong giáo dục, học tập và đời sống. Ông giới thiệu Chiến dịch xóa mù chữ Braille toàn cầu với thông điệp “Thêm chữ Braille – Thêm sự trao quyền”, đồng thời nhấn mạnh ba định hướng trọng tâm gồm: thúc đẩy Braille trong giáo dục hòa nhập; tăng cường hợp tác với các nhà phát triển công nghệ và các chính phủ để phổ biến thiết bị hỗ trợ Braille; đẩy mạnh nghiên cứu, chia sẻ dữ liệu và hợp tác quốc tế nhằm bảo đảm chữ Braille tiếp tục phát triển song hành với chuyển đổi số.
Đại diện Hiệp hội Sách dễ tiếp cận (ABC) cho biết ABC là sáng kiến do Tổ chức Sở hữu trí tuệ Thế giới (WIPO) điều hành nhằm thực hiện các mục tiêu của Hiệp ước Marrakesh, góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận sách và tri thức cho người khuyết tật đọc chữ in. Thông qua Dịch vụ Sách toàn cầu, chương trình đào tạo kỹ thuật và thúc đẩy xuất bản tiếp cận ngay từ khâu thiết kế, ABC đã hỗ trợ hàng triệu đầu sách ở các định dạng dễ tiếp cận được chia sẻ trên toàn thế giới.
Đại diện ABC nhấn mạnh, trong thời đại chuyển đổi số, công nghệ và chữ Braille không phải là hai yếu tố cạnh tranh mà bổ trợ cho nhau. Công nghệ giúp mở rộng khả năng tiếp cận, còn chữ Braille vẫn là nền tảng quan trọng để người khiếm thị học tập và phát triển. ABC đánh giá cao những kết quả hợp tác với Hội Người mù Việt Nam và Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam trong việc sản xuất sách điện tử dễ tiếp cận và sách chữ nổi cho học sinh khiếm thị, qua đó góp phần xây dựng một xã hội hòa nhập và bình đẳng hơn.
Sau những chia sẻ của hai đại diện quốc tế, đã diễn ra Tọa đàm với sự tham gia đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, tổ chức Angel Haven, Hội Người mù Việt Nam và Chương trình Phát triển Liên hợp quốc.
Tại tọa đàm, các đại biểu đã tập trung trao đổi về những giải pháp nhằm phát huy giá trị của chữ Braille trong bối cảnh chuyển đổi số; phát triển học liệu, sách giáo khoa và xuất bản phẩm dễ tiếp cận; đẩy mạnh số hóa tài liệu chữ Braille; đồng thời ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ người khiếm thị trong học tập, tiếp cận thông tin và hòa nhập xã hội.
Các ý kiến cho rằng chữ Braille vẫn là nền tảng quan trọng đối với việc học tập, phát triển tư duy và kỹ năng đọc viết của người khiếm thị. Trong khi đó, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, phần mềm đọc màn hình, sách nói và các thiết bị hỗ trợ hiện đại sẽ góp phần mở rộng khả năng tiếp cận tri thức, giúp người khiếm thị học tập, làm việc và tham gia đời sống xã hội thuận lợi hơn. Các đại biểu cũng trao đổi về nội dung và giải pháp tăng cường phát triển học liệu dùng chung, mở rộng sách giáo khoa điện tử dễ tiếp cận, hoàn thiện cơ chế chính sách, huy động nguồn lực xã hội và nâng cao kỹ năng số cho người khuyết tật nhằm xây dựng môi trường học tập bình đẳng, không rào cản, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình chuyển đổi số.
Phát biểu tại chương trình, bà Vũ Dương Thúy Ngà, nguyên Vụ trưởng Vụ Thư viện (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) đề xuất xây dựng mô hình thư viện tiếp cận đa định dạng dành cho người khiếm thị, kết hợp sách chữ nổi, sách nói, học liệu số và các xuất bản phẩm tương tác nhằm mở rộng cơ hội học tập suốt đời. Theo bà, việc hình thành một thư viện số dùng chung tại Hội Người mù Việt Nam sẽ góp phần lưu giữ, chia sẻ và khai thác hiệu quả các nguồn học liệu phục vụ người khiếm thị trên cả nước.
Nhân dịp này, bà Vũ Dương Thúy Ngà cùng các đơn vị đồng hành đã trao tặng Hội Người mù Việt Nam sách, máy tính và một số thiết bị hỗ trợ xây dựng thư viện số, góp phần tăng cường hạ tầng tiếp cận thông tin, mở rộng nguồn học liệu và thúc đẩy văn hóa đọc trong cộng đồng người khiếm thị.
Bà Vũ Dương Thúy Ngà trao tặng sách, máy tính và một số thiết bị hỗ trợ xây dựng thư viện số cho Hội Người mù Việt Nam
Chung tay xây dựng hệ sinh thái tri thức tiếp cận
Theo Hội Người mù Việt Nam, để cuộc vận động đạt hiệu quả, cần có sự tham gia đồng bộ của các cơ quan quản lý nhà nước, cơ sở giáo dục, nhà xuất bản, doanh nghiệp công nghệ, tổ chức quốc tế và cộng đồng xã hội. Hội cũng kêu gọi các tổ chức, doanh nghiệp chung tay phát triển các sản phẩm, nền tảng số bảo đảm khả năng tiếp cận cho người khiếm thị, đồng thời đề xuất các cơ chế chính sách nhằm giảm bớt rào cản trong tiếp cận thông tin, giáo dục, việc làm và dịch vụ thiết yếu.
Bên cạnh việc duy trì và phát triển chữ Braille, các cấp Hội sẽ đẩy mạnh số hóa tài liệu, xây dựng thư viện học liệu tiếp cận, phát triển các câu lạc bộ kỹ năng số, câu lạc bộ AI dành cho người khiếm thị; đồng thời khuyến khích nghiên cứu, ứng dụng các giải pháp công nghệ hỗ trợ nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức cho người khuyết tật.
Cũng tại chương trình, Hội Người mù Việt Nam đã tổ chức tổng kết và trao giải Cuộc thi thuyết trình “Hành trình chinh phục tri thức, vươn tới tương lai” dành cho học sinh, sinh viên khiếm thị trên toàn quốc. Sau hơn hai tuần phát động, cuộc thi đã thu hút nhiều bài dự thi dưới các hình thức bài viết, audio và video, chia sẻ những trải nghiệm chân thực về vai trò của chữ Braille, sách điện tử tiếp cận và công nghệ số trong học tập, tiếp cận thông tin và hòa nhập xã hội. Nhiều thí sinh đã kể lại hành trình vượt qua khó khăn, chinh phục tri thức, theo đuổi ước mơ học tập và khẳng định bản thân, qua đó lan tỏa thông điệp về tinh thần tự học, ý chí vươn lên và khát vọng làm chủ tương lai của người khiếm thị trong kỷ nguyên số.
BTC trao giải cho các thí sinh đạt giải Cuộc thi thuyết trình “Hành trình chinh phục tri thức, vươn tới tương lai”
Mở rộng cánh cửa tri thức trong kỷ nguyên số
Cuộc vận động “Chữ Braille và chuyển đổi số: Vững bước tiến vào kỷ nguyên tri thức” được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới cho phong trào học tập suốt đời trong cộng đồng người khiếm thị, góp phần thu hẹp khoảng cách số và thúc đẩy quyền tiếp cận thông tin của người khuyết tật. Với kế hoạch được triển khai đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, cùng các hoạt động điểm nhấn cụ thể, cuộc vận động hứa hẹn xây dựng một môi trường học tập và làm việc bình đẳng, không rào cản.
Trong hành trình đó, chữ Braille vẫn giữ vai trò là nền tảng của tri thức, còn công nghệ số và trí tuệ nhân tạo sẽ trở thành những công cụ hỗ trợ đắc lực, giúp người khiếm thị tự tin hơn trên con đường học tập, làm việc và cống hiến cho xã hội.
Quỳnh Ngân
