Ngày 24/8, tại thành phố Hải Phòng, Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí (Hội Nhà báo Việt Nam) tổ chức Tọa đàm “Những điểm mới của Luật Báo chí và chế tài pháp lý: Nhận diện rủi ro, bảo vệ đạo đức nghề báo”.
Tham dự tọa đàm có ông Nguyễn Văn Hiếu – Phó Cục trưởng Cục Báo chí, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; bà Phạm Thị Kim Oanh – Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; ông Nguyễn Đức Lợi – nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam cùng lãnh đạo nhiều cơ quan báo chí Trung ương và địa phương, đại diện Hội Nhà báo các tỉnh, thành phố…
Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Đức Lợi cho rằng sự phát triển nhanh của công nghệ số, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo đang mở ra nhiều cơ hội cho báo chí, nhưng đồng thời cũng đặt người làm báo trước những rủi ro mới.
Ông Nguyễn Đức Lợi – Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam phát biểu khai mạc
Theo ông, yêu cầu đưa tin nhanh, đúng, hấp dẫn phải luôn đi cùng tính chính xác, trách nhiệm nghề nghiệp và tuân thủ pháp luật. Rủi ro có thể bắt đầu từ những khâu rất quen thuộc trong công việc hằng ngày, như sử dụng một nguồn tin chưa được kiểm chứng đầy đủ, khai thác hình ảnh không đúng quy định, liên quan đến đời tư, danh dự cá nhân hoặc sử dụng thông tin trên mạng xã hội nhưng chưa xác minh.
“Ranh giới giữa một sai sót nghiệp vụ đơn thuần và một hành vi có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý đôi khi rất mong manh”, ông Nguyễn Đức Lợi nhấn mạnh.
Đặc biệt, trong môi trường số, một thông tin sai có thể nhanh chóng được sao chép, chia sẻ trên nhiều nền tảng. Theo ông, điều quan trọng đối với người làm báo không chỉ là làm nhanh mà phải hiểu luật, thận trọng trong từng khâu và ý thức rõ trách nhiệm của mình đối với công chúng.
“Một nền báo chí chuyên nghiệp không chỉ được đo bằng khả năng đưa tin nhanh hay tạo ra những sản phẩm có sức lan tỏa, mà trước hết phải được xây dựng trên nền tảng của sự thật, trách nhiệm và tính thượng tôn pháp luật”, ông nói.
Ông Nguyễn Đức Lợi cũng nhấn mạnh vai trò của đạo đức nghề nghiệp. Có những trường hợp pháp luật chưa thể quy định hết, nhưng lương tâm, trách nhiệm và chuẩn mực nghề nghiệp sẽ giúp người làm báo biết cân nhắc, biết dừng lại đúng lúc trước khi một thông tin có thể gây tổn hại đến cá nhân, tổ chức hoặc cộng đồng.
Sau phần khai mạc, các phiên trao đổi tập trung vào những quy định mới của Luật Báo chí 2025, bản quyền báo chí, trách nhiệm pháp lý và những vấn đề đang trực tiếp đặt ra trong hoạt động của các tòa soạn.
Ông Nguyễn Văn Hiếu chia sẻ tại Tọa đàm
Tại phiên đầu tiên, ông Nguyễn Văn Hiếu – Phó Cục trưởng Cục Báo chí, trao đổi về những điểm mới của Luật Báo chí. Bà Phạm Thị Kim Oanh – Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả, trao đổi về bản quyền báo chí trong môi trường số.
Bà Phạm Thị Kim Oanh – Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả chia sẻ tại Tọa đàm
Đây cũng là phần thu hút nhiều câu hỏi, trao đổi từ các đại biểu. Không chỉ dừng ở quy định về hành vi vi phạm bản quyền, các vấn đề được đặt ra khá cụ thể từ hoạt động của các cơ quan báo chí, như kinh phí dành cho sản xuất và sử dụng nội dung; cách xác định, xử lý hành vi vi phạm bản quyền; định mức kinh tế – kỹ thuật; chế độ nhuận bút, thù lao; các nội dung liên quan đến lao động trực tiếp, lao động gián tiếp…
Các đại biểu cũng trao đổi về những tình huống thực tế khi cơ quan báo chí khai thác, sử dụng lại thông tin, hình ảnh, dữ liệu hoặc sản phẩm của đơn vị, cá nhân khác; đâu là giới hạn được phép sử dụng và đâu là trường hợp cần xin phép, trả phí hoặc có thể phát sinh trách nhiệm pháp lý.
Ông Nguyễn Hồng Thái – Tổng Biên tập Tạp chí Đồng Hành Việt tham dự Tọa đàm
Những vấn đề này cho thấy bản quyền không còn là câu chuyện riêng của bộ phận pháp chế hay lãnh đạo tòa soạn, mà liên quan trực tiếp đến công việc của phóng viên, biên tập viên và cả cách tổ chức, tính toán chi phí sản xuất một sản phẩm báo chí.
Một vấn đề mới được nhiều đại biểu quan tâm là việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động báo chí. Bên cạnh những tiện ích trong tìm kiếm, xử lý dữ liệu, hỗ trợ biên tập và sản xuất nội dung, các đại biểu đặt vấn đề về giới hạn sử dụng AI, trách nhiệm của người làm báo đối với sản phẩm có sự hỗ trợ của AI, việc kiểm chứng thông tin do AI tạo ra và nguy cơ liên quan đến bản quyền, dữ liệu, quyền riêng tư.
Từ câu chuyện AI, vấn đề trách nhiệm cuối cùng vẫn quay trở lại với người làm báo và cơ quan báo chí: công nghệ có thể hỗ trợ một phần công việc, nhưng không thể thay thế trách nhiệm kiểm chứng, biên tập và quyết định xuất bản.
Toàn cảnh buổi Tọa đàm
Ở phiên thứ hai, nhà báo, Tiến sĩ Nguyễn Thu Hà – Trưởng ban Chuyên đề – Khoa giáo, Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) trình bày về Luật Báo chí 2025 và trách nhiệm pháp lý của báo chí truyền hình. Nhà báo, Tiến sĩ Nguyễn Tri Thức – Ủy viên Ban Biên tập, Giám đốc Trung tâm Chuyên đề và Truyền thông – Phát hành, Tạp chí Cộng sản, chia sẻ kinh nghiệm xây dựng “Bộ lọc quy trình kiểm duyệt nội bộ” để phòng ngừa rủi ro cho nhà báo.
Nhà báo, Tiến sĩ Đồng Mạnh Hùng – Trưởng Ban Thư ký biên tập Đài Tiếng nói Việt Nam, trao đổi về những điểm mới của Luật Báo chí 2025 và vấn đề chế tài pháp lý trong đạo đức nghề nghiệp từ thực tiễn VOV.
Ở phiên thứ ba, nhà báo Nguyễn Quý Trọng – Phó Giám đốc Báo và Phát thanh, Truyền hình Hải Phòng, trao đổi về những điểm mới của Luật Báo chí nhìn từ thực tiễn hoạt động báo chí địa phương. Nhà báo Trần Thị Thoa – Phó Giám đốc Báo và Phát thanh, Truyền hình Hưng Yên, chia sẻ về những nguy cơ vi phạm từ các tình huống tác nghiệp thực tế.
Qua các chia sẻ, thảo luận tại các phiên, có thể thấy điểm đáng chú ý tại tọa đàm là phần trao đổi không chỉ xoay quanh các điều khoản của luật mà đi vào những câu hỏi rất cụ thể của người làm báo: được sử dụng thông tin đến đâu, khi nào phải xin phép, ai chịu trách nhiệm, chi phí được tính thế nào, sản phẩm có sử dụng AI cần kiểm soát ra sao và tòa soạn phải làm gì để hạn chế rủi ro ngay từ khâu đầu tiên…
Tọa đàm tại Hải Phòng là chương trình mở đầu trong chuỗi tọa đàm chuyên sâu về pháp luật và đạo đức nghề nghiệp do Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức trên toàn quốc.
Từ những trao đổi trực tiếp tại tọa đàm, việc hiểu luật không chỉ giúp người làm báo phòng ngừa sai phạm, mà còn giúp xác định rõ quyền tác nghiệp, giới hạn nghề nghiệp và trách nhiệm đối với mỗi thông tin trước khi đến với công chúng. Trong môi trường báo chí ngày càng nhanh và phức tạp, hiểu luật, giữ đạo đức nghề nghiệp và thận trọng trong từng quyết định tác nghiệp chính là nền tảng để bảo vệ người làm báo, cơ quan báo chí và giá trị của nghề báo.
PV
