Ngày 19/12, tại Ninh Bình, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp UBND tỉnh tổ chức Hội nghị Phát triển giống thủy sản, nhằm nhìn lại thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả quản lý, sản xuất và cung ứng con giống nền tảng cho sự phát triển bền vững của ngành thủy sản.
Nuôi trồng thủy sản chịu tác động “kép”
Hội nghị có sự tham dự và chủ trì của Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến, Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư Trần Đình Luân cùng Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình ông Trần Anh Dũng. 
Quang cảnh hội nghị
Phát biểu tại Hội nghị, Cục trưởng Trần Đình Luân cho biết, từ năm 2024 đến nay, nuôi trồng thủy sản liên tục chịu tác động kép từ biến đổi khí hậu và biến động thị trường. Chi phí đầu vào, logistics tăng cao trong khi sức mua suy giảm, cùng với các rào cản kỹ thuật từ bên ngoài đã khiến hoạt động sản xuất gặp nhiều khó khăn. Trong bối cảnh đó, chất lượng con giống được xác định là yếu tố then chốt, quyết định hiệu quả nuôi trồng và khả năng duy trì tăng trưởng bền vững của toàn ngành.
Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư Trần Đình Luân
Không chỉ chịu áp lực từ yếu tố thị trường, sản xuất thủy sản còn đối mặt trực tiếp với những tác động ngày càng rõ nét của thiên tai và môi trường. Hạn hán, xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long, ô nhiễm nguồn nước, rác thải nhựa cùng các đợt bão lớn trong giai đoạn 2024 – 2025 đã làm gia tăng rủi ro trong nuôi trồng, đặc biệt ở các vùng sản xuất giống tập trung.
Bên cạnh những thách thức nội tại, các rào cản thương mại từ thị trường quốc tế tiếp tục tạo thêm sức ép cho ngành. Việc Ủy ban châu Âu duy trì cảnh báo “thẻ vàng” đối với thủy sản khai thác của Việt Nam, cùng với các tiêu chuẩn nhập khẩu ngày càng khắt khe và chính sách thuế mới của Mỹ đầu năm 2025, đã tác động trực tiếp đến khâu tiêu thụ, kéo theo những khó khăn trong sản xuất và cung ứng con giống.
Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, dù đối mặt nhiều khó khăn, thủy sản vẫn là một trong những trụ cột quan trọng của kinh tế nông nghiệp. Nhờ sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ và sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành, địa phương, lĩnh vực nuôi trồng vẫn duy trì đà tăng trưởng.
Dự kiến năm 2025, diện tích nuôi trồng thủy sản cả nước đạt trên 1,326 triệu ha, sản lượng nuôi trồng xấp xỉ 6 triệu tấn, tăng gần 4% so với năm trước. Sản lượng giống đạt khoảng 392,5 tỷ con, cơ bản đáp ứng nhu cầu trong nước và phục vụ xuất khẩu, đưa kim ngạch toàn ngành ước chạm mốc 11 tỷ USD.
Kết quả này đến từ việc từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý về quản lý giống, tăng cường kiểm tra điều kiện sản xuất – ương dưỡng, đầu tư hạ tầng vùng giống tập trung, chủ động nguồn giống bố mẹ trong nước và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các địa phương.
Phát triển con giống, động lực cho mục tiêu 7 triệu tấn thủy sản
Bước vào giai đoạn 2026 – 2030, ngành nuôi trồng thủy sản được dự báo tiếp tục chịu áp lực từ biến đổi khí hậu, dịch bệnh trên con giống và sự cạnh tranh gay gắt của các quốc gia sản xuất lớn như Ấn Độ, Ecuador, Trung Quốc hay Thái Lan.
Theo Chương trình Quốc gia phát triển nuôi trồng thủy sản, mục tiêu đến năm 2030 là đạt tổng sản lượng 7 triệu tấn/năm, với tốc độ tăng trưởng giá trị trên 4,5% mỗi năm. Để hiện thực hóa mục tiêu này, phát triển giống thủy sản được xác định là khâu then chốt cần ưu tiên.
Ông Trần Văn Trung, xã Kim Đông, tỉnh Ninh Bình cho biết: “Hội nghị lần này mang ý nghĩa thiết thực đối với người nuôi trồng thủy sản. Hiện cơ sở của tôi đang tạo việc làm cho khoảng 10 lao động tại địa phương, song khó khăn lớn nhất vẫn là các thủ tục pháp lý. Do nằm trong khu vực đê Bình Minh 2, tôi mong muốn Nhà nước có cơ chế linh hoạt, thông thoáng hơn trong cấp phép sản xuất, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển, lưu thông sản phẩm nhằm nâng cao hiệu quả tiêu thụ”.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến
Thứ trưởng Phùng Đức Tiến yêu cầu các đơn vị chức năng và địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp: tăng cường kiểm soát chất lượng giống, siết chặt kiểm dịch và phòng chống dịch bệnh, đẩy mạnh nghiên cứu chọn tạo giống chất lượng cao, đồng thời ưu tiên nguồn lực cho đầu tư hạ tầng các vùng sản xuất giống trọng điểm.
Cục Thủy sản và Kiểm ngư tăng cường tham mưu chính sách, kiểm tra, giám sát chất lượng giống, xử lý nghiêm các vi phạm; đẩy mạnh nghiên cứu, chọn tạo giống chất lượng cao và quan trắc môi trường tại các vùng sản xuất giống trọng điểm.
Cục Chăn nuôi và Thú y được giao nhiệm vụ siết chặt công tác kiểm dịch, kiểm soát dịch bệnh, nghiên cứu phát triển vắc-xin, đồng thời công khai kết quả kiểm dịch trên hệ thống dữ liệu quốc gia. Vụ Khoa học và Công nghệ, Vụ Kế hoạch – Tài chính ưu tiên bố trí nguồn lực cho các chương trình nghiên cứu, đầu tư hạ tầng vùng sản xuất giống tập trung.
Bên cạnh đó, các địa phương cần quản lý chặt nguồn gốc con giống, tăng cường chứng nhận cơ sở đủ điều kiện sản xuất; các hội, hiệp hội và doanh nghiệp sản xuất giống phải tuân thủ nghiêm quy định pháp luật, áp dụng an toàn sinh học và thúc đẩy liên kết chuỗi để giảm chi phí, nâng cao sức cạnh tranh cho toàn ngành.
Song Hồng
