Sau gần 40 năm đổi mới, nước ta dần chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hoá, tập trung quan liêu sang nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa, hiện nay khoảng 73 nước đã công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường (nguồn VCCI). Vai trò điều tiết của Nhà nước đã được thực hiện khá là tốt, tận dụng động lực của kinh tế thị trường để đưa đất nước tăng trưởng ấn tượng : quy mô kinh tế xếp thứ 32 thế giới, trong top thế giới 10 nền kinh tế có độ mở cửa lớn nhất, đời sống nhân dân khá lên trông thấy đã được nhiều Tổ chức, Quốc gia thừa nhận.
Để đạt được Thành tựu lớn như vậy Đảng Nhà nước Việt Nam đã nhận định rất chuẩn và đi đúng hướng :
Một là : Thừa nhận và phát huy lợi ích kinh tế, thừa nhận: Lợi ích cá nhân, lợi ích doanh nghiệp, lợi ích xã hội ( khác với bao cấp triệt tiêu lợi ích cá nhân); Thu nhập gắn với năng suất hiệu quả.
Hai là Phát triển nhiều thành phần kinh tế
Ba là Hoàn thiện thể chế thị trường – giải phóng động lực
Bốn là Hội nhập kinh tế quốc tế – tạo động lực bên ngoài
Năm là Phát triển Khoa học công nghệ và nguồn nhân lực
Sáu là: Phát huy vai trò điều tiết của Nhà nước: Định hướng tạo môi trường, kiểm soát và điều tiết sự phát triển; Phân bổ các nguồn lực và phân phối lại thu nhập; Giải quyết các vấn đề xã hội, bảo vệ môi trường đảm bảo phát triển bền vững cho nền kinh tế. Bảo đảm kinh tế thị trường phát triển không lệch hướng, hạn chế mặt trái như: Bất bình đẳng; Độc quyền; Khủng hoảng xã hội…
Trong quá trình phát triển kinh tế thị trường, một trong những thách thức cần được quan tâm giải quyết là tình trạng một bộ phận doanh nghiệp chạy theo lợi nhuận mà xem nhẹ đạo đức kinh doanh.
Việc phát hiện nhiều vụ an toàn thực phẩm gần đây cho thấy Nhà nước đang có những nỗ lực lấp “khoảng trống quản lý” khi để lực lượng Cảnh sát kinh tế vào cuộc tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm mới lôi ra ánh sáng, phanh phui nhiều vụ quy mô lớn, phức tạp mà nhiều năm không bị phát hiện.
Tuy vậy do lợi nhuận cao và người tiêu dùng kinh tế eo hẹp muốn đồ rẻ nên tình trạng vi phạm pháp luật ngày càng tinh vi khó phát hiện.
Hướng đi tiếp theo đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý chuyên ngành và lực lượng Công an, đặc biệt trong việc phát hiện, điều tra những vụ việc phức tạp, có dấu hiệu tội phạm, bên cạnh đó cần:
Thứ nhất: tăng chế tài vi phạm để doanh nghiệp không còn: “có lợi hơn tuân thủ” , quy rõ trách nhiệm không chỉ lãnh đạo doanh nghiệp mà cả người góp vốn lớn, có thể xử lý hình sự nếu đã gây hại cho xã hội không thể khắc phục.
Thứ hai: Tăng vai trò của báo chí và dư luận xã hội: Báo chí được điều tra phơi bày hành vi phi đạo đức nhưng nếu bỏ qua cũng phải chịu trách nhiệm; Dư luận xã hội tạo áp lực để Doanh nghiệp phải điều chỉnh hành vi.
Thứ ba: Phải có cơ chế kiểm soát nội bộ, bảo vệ người tố giác, có mức thưởng cho người tố giác tương xứng với thiệt hại họ phải chịu ( nếu xảy ra cho nghỉ việc hoặc tình huống phát sinh)
Thứ tư: Người tiêu dùng cần được tuyên truyền thay đổi nhận thức, cần biết hậu quả của thực phẩm bẩn tới sức khoẻ bản thân, di truyền.
Thứ năm: Quy trách nhiệm cho cơ quan quản lý, cá nhân quản lý trên cơ sở trang bị phương tiện kiểm tra hiện đại cho in kết quả ngay, chỉ có như vậy mới có thể minh bạch công tác quản lý.
Để có hiệu quả bền vững trong công cuộc chống thực phẩm “bẩn”, rộng hơn là xử lý doanh nghiệp coi nhẹ đạo đức cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị không thể thiếu lực lượng Công an và toàn xã hội cùng chung tay ngăn chặn sớm các vi phạm và tẩy chay những doanh nghiệp phi đạo đức cũng như chủ sở hữu doanh nghiệp đó vì: Pháp luật được xây dựng trên nền tảng các chuẩn mực đạo đức. Nếu quản lý tốt thực phẩm thì sức khoẻ cộng đồng sẽ được bảo vệ, niềm tin người dân được củng cố, những doanh nghiệp làm ăn tử tế an toàn sẽ có môi trường phát triển, Nhà nước sẽ hoàn thành xuất sắc “mảnh ghép” không thể thiếu, góp phần dẫn dắt nền kinh tế thị trường định hướng XHCN phát triển ổn định và đúng hướng.
Ảnh minh hoạ: Cần sự vào cuộc của công an chứ phạt hành chính người vi phạm không sợ
Huy Hà
