Chiều ngày 21/3/2026, Hội đồng bầu cử quốc gia đã công bố danh sách 500 đại biểu Quốc hội khóa XVI (2026–2031). Trong niềm vui chung của cả nước, cộng đồng người khuyết tật Việt Nam có thêm một niềm tự hào: Đó là, lần đầu tiên, một ứng cử viên được Liên hiệp hội về người khuyết tật Việt Nam giới thiệu đã chính thức trúng cử. Đó là ông Trần Mạnh Huy, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần HTV Giải pháp Blockchain, Giảng viên Trường Đại học Kiến trúc Đà Nẵng.
Ảnh minh họa (chụp từ Cổng thông tin mattran.danang.gov.vn)
Sự kiện này không chỉ là dấu mốc quan trọng trong hành trình tham gia chính trị của người khuyết tật tại Việt Nam, mà còn là minh chứng sinh động cho việc Việt Nam luôn thực hiện đúng các cam kết quốc tế và không ngừng nỗ lực để mọi công dân, dù ở hoàn cảnh nào, đều được bảo đảm quyền và có cơ hội thực hiện trách nhiệm, nghĩa vụ của mình đối với đất nước.
Và không dừng lại ở ý nghĩa biểu tượng, việc một ứng cử viên do tổ chức của người khuyết tật giới thiệu trúng cử cho thấy quyền tham gia chính trị đang được hiện thực hóa bằng những kết quả cụ thể, có thể kiểm chứng.
Ở một góc nhìn rộng hơn, đây cũng là bước chuyển từ việc bảo đảm quyền tham gia trên phương diện pháp lý sang hiện thực hóa bằng những trường hợp cụ thể trong đời sống chính trị.
Người khuyết tật: Từ đối tượng thụ hưởng đến chủ thể tham gia xây dựng chính sách
Trước đó, Quốc hội đã có những đại biểu là người khuyết tật nhưng chủ yếu là thương binh – những người đã cống hiến một phần thân thể cho đất nước. Xét về mặt khái niệm, thương binh thuộc nhóm người khuyết tật, nhưng họ thiên về đối tượng người có công, mang trong mình câu chuyện về sự cống hiến và trách nhiệm tri ân cũng như những di chứng sau chiến tranh. Sự có mặt của họ trong nghị trường đã góp phần quan trọng trong việc xây dựng và giám sát các chính sách đối với người có công và người khuyết tật.
Và hôm nay, ông Trần Mạnh Huy – một người khuyết tật, một nhà khoa học, một doanh nhân đến với Quốc hội từ hành trình nghiên cứu, sáng tạo và trách nhiệm xã hội. Ông có hơn 30 năm nghiên cứu khoa học, giảng dạy đại học, khởi nghiệp công nghệ và kiên trì xây dựng mô hình doanh nghiệp hòa nhập, nơi người khuyết tật được tuyển dụng, đào tạo và cống hiến bình đẳng. Chính từ thực tiễn đó, ông được tổ chức đại diện cho người khuyết tật tín nhiệm giới thiệu và giành được sự đồng thuận của cử tri.
Việc ông Huy trúng cử là sự bổ sung quan trọng, mang đến một góc nhìn đa dạng, bao quát hơn về người khuyết tật: không chỉ là đối tượng cần được chăm lo, mà còn là chủ thể có năng lực, có tiếng nói và có thể đóng góp vào việc hoạch định chính sách. Đây cũng là một bước chuyển mang tính đại diện sâu sắc, phản ánh sự tham gia ngày càng thực chất của cộng đồng người khuyết tật vào đời sống chính trị – xã hội.
Đáng chú ý, việc có đại biểu Quốc hội là người khuyết tật không chỉ tác động đến các chính sách liên quan trực tiếp đến người khuyết tật, mà còn là minh chứng thực tế cho thấy người khuyết tật hoàn toàn có thể tham gia và đảm nhiệm các vấn đề chung của đất nước. Trường hợp của ông Trần Mạnh Huy cho thấy, bên cạnh góc nhìn từ trải nghiệm cá nhân, đại biểu còn tham gia vào các lĩnh vực rộng hơn như khoa học – công nghệ, giáo dục, việc làm, kinh tế và an sinh xã hội. Điều này góp phần khẳng định năng lực đại diện không bị giới hạn bởi tình trạng khuyết tật, mà được xác lập từ tri thức, kinh nghiệm và trách nhiệm xã hội…
Nền tảng chính sách: Từ định hướng đến hiện thực hóa quyền
Việc có đại biểu Quốc hội là người khuyết tật trong nhiệm kỳ XVI diễn ra trong bối cảnh những định hướng lớn về bảo đảm quyền con người, quyền công dân luôn được Đảng, Nhà nước kiên trì thực hiện trong suốt những năm qua. Và một trong những điểm nhấn quan trọng là Thông báo số 444-TB/VPTW ngày 5/12/2025 của Văn phòng Trung ương Đảng, thông báo kết luận của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm tại buổi làm việc với đại diện Đảng ủy Chính phủ và các ban, bộ, ngành Trung ương về tình hình thực hiện chủ trương, chính sách đối với người khuyết tật.
Tại buổi làm việc ngày 3/12/2025 – Ngày Quốc tế người khuyết tật, Tổng Bí thư nhấn mạnh: “Người khuyết tật là một bộ phận không tách rời của cộng đồng dân tộc, có quyền được bảo đảm các điều kiện sống, học tập, lao động và tham gia các hoạt động xã hội như mọi công dân. Chăm lo cho người khuyết tật với tinh thần ‘không để ai bị bỏ lại phía sau’ không chỉ là trách nhiệm, đạo lý của cả hệ thống chính trị, mà còn là thước đo của xã hội văn minh.”
Đặc biệt, trong phần phân công nhiệm vụ, Thông báo 444 giao Đảng ủy Quốc hội chỉ đạo các cơ quan liên quan thực hiện một nội dung có tính bước ngoặt: “Nghiên cứu, bổ sung cơ cấu có đại biểu quốc hội là người khuyết tật” . Đây là một trong những hoạt động cụ thể làm nổi bật sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với việc bảo đảm quyền tham gia chính trị của người khuyết tật.
Tuy nhiên, kết quả có đại biểu Quốc hội là người khuyết tật không phải chỉ đến từ một “chỉ đạo riêng lẻ”, mà là kết quả khách quan của cả một quá trình hiện thực hóa chính sách, pháp luật về quyền con người, quyền công dân cũng như sự quan tâm của các cấp lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Các văn bản chỉ đạo, trong đó có Thông báo 444, đã góp phần tạo điều kiện thuận lợi, nhưng bản chất là sự thể hiện sinh động của những nỗ lực bảo đảm quyền bình đẳng và mở rộng cơ hội tham chính cho mọi công dân. Nói cách khác, chủ trương đã được “kiểm chứng” bằng thực tiễn, khi quyền tham gia không chỉ dừng lại trên văn bản mà được cụ thể hóa bằng kết quả cụ thể trong cơ cấu đại biểu.
Việt Nam luôn thực hiện đúng cam kết: Quyền bầu cử, ứng cử của người khuyết tật được bảo đảm thực chất
Thành công này là kết tinh của quá trình Việt Nam không ngừng hoàn thiện thể chế, thực hiện nghiêm túc các cam kết quốc tế về quyền con người, trong đó có Công ước của Liên hợp quốc về quyền của người khuyết tật (CRPD) mà Việt Nam là thành viên.
Hiến pháp năm 2013 và các luật chuyên ngành như Luật Người khuyết tật, Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân đã khẳng định: mọi công dân, không phân biệt tình trạng khuyết tật, đều có quyền bầu cử và ứng cử. Luật Người khuyết tật nêu rõ nguyên tắc bảo đảm để người khuyết tật được tham gia bình đẳng vào đời sống chính trị, xã hội. Luật Bầu cử quy định trách nhiệm của các cơ quan tổ chức bầu cử trong việc tạo điều kiện thuận lợi để mọi cử tri thực hiện quyền của mình – từ bố trí điểm bỏ phiếu tiếp cận, hỗ trợ cử tri khuyết tật nặng bỏ phiếu tại nhà, đến việc cho phép hỗ trợ nhưng vẫn bảo đảm nguyên tắc bỏ phiếu kín cũng như ý chí của “chủ nhân lá phiếu”.
Những quy định đó không chỉ là dòng chữ trong văn bản mà đã được cụ thể hóa qua các kỳ bầu cử: điểm bỏ phiếu có đường dốc cho xe lăn, bàn viết phiếu phù hợp với người hạn chế vận động, và tổ bầu cử mang hòm phiếu phụ đến tận nơi cho cử tri, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong ngày hội non sông.
Ở nhiều điểm bỏ phiếu, hình ảnh cử tri là người khuyết tật trực tiếp tham gia, tự tay thực hiện quyền lựa chọn của mình đã trở nên quen thuộc, phản ánh rõ hơn tính bao trùm không chỉ trên quy định mà trong thực tiễn.
Trong kỳ bầu cử này, được biết bên cạnh ông Trần Mạnh Huy cũng đã có một số người khuyết tật tham gia ứng cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp, phản ánh sự chủ động, tự tin của cộng đồng. Sự kiện này cũng là minh chứng cho một xã hội ngày càng bao trùm, nơi chính sách không chỉ dừng lại ở chủ trương mà đã đi vào thực tiễn, và người khuyết tật không chỉ là đối tượng thụ hưởng, mà đã từng bước trở thành chủ thể tham gia xây dựng chính sách.
Ảnh minh họa (facebook Diễn đàn tiếng nói người khuyết tật Việt Nam)
Một ứng cử viên tiêu biểu cho tinh thần cống hiến
Để hiểu vì sao ông Trần Mạnh Huy – một người khuyết tật, một nhà khoa học, một doanh nhân – có thể vượt qua nhiều ứng cử viên khác để trở thành đại biểu Quốc hội, có thể nhìn vào chính hành trình và chương trình hành động của ông.
Trên nền tảng hơn 30 năm nghiên cứu, giảng dạy và hoạt động thực tiễn, ông Huy mang đến nghị trường một góc nhìn gắn kết giữa phát triển và bao trùm. Những trải nghiệm với vai trò nhà khoa học, giảng viên đại học, doanh nhân và người làm công tác xã hội đã giúp ông nhận thức sâu sắc rằng: khoa học phải gắn với thực tiễn; giáo dục phải gắn với việc làm; kinh tế phải đi đôi với trách nhiệm xã hội; và mọi chủ trương, chính sách chỉ thực sự trọn vẹn khi được kiểm chứng bằng sự cải thiện đời sống của Nhân dân.
Sự tín nhiệm của cử tri đối với ông không chỉ đến từ hồ sơ chuyên môn, mà còn từ những giá trị ông theo đuổi và thể hiện nhất quán trong thực tiễn, đặc biệt là việc thúc đẩy cơ hội tham gia bình đẳng cho người khuyết tật và các nhóm yếu thế. Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở việc trúng cử, mà còn ở cách ông định hình vai trò của một đại biểu là người khuyết tật trong nghị trường.
Trong chương trình hành động, ông Huy cam kết thúc đẩy khoa học công nghệ phục vụ đời sống, nhất là trong cảnh báo thiên tai, y tế và chuyển đổi số hành chính. Ông chú trọng giáo dục thực học – thực nghiệp, gắn đào tạo với nhu cầu doanh nghiệp và trang bị kỹ năng số. Về kinh tế số, ông đề cao minh bạch hóa quản lý tài sản công và bảo vệ dữ liệu người dân. Đặc biệt, ông dành ưu tiên cho an sinh xã hội, mở rộng việc làm phù hợp với người khuyết tật và các nhóm yếu thế.
Cách tiếp cận này không chỉ phục vụ mục tiêu phát triển, mà còn góp phần bảo đảm tính bao trùm, để mọi công dân đều có thể tham gia và thụ hưởng một cách công bằng. Sự tín nhiệm của cử tri dành cho ông chính là minh chứng cho một lối tiếp cận mới: lấy năng lực, tầm nhìn và sự nhất quán trong hành động làm thước đo, thay vì chỉ dựa trên vị thế hay xuất phát điểm.
Một xã hội bao trùm – nơi không ai bị bỏ lại phía sau
Sự kiện ông Trần Mạnh Huy trúng cử đại biểu Quốc hội với sự giới thiệu của Liên hiệp hội về người khuyết tật Việt Nam là một dấu mốc quan trọng. Nó cho thấy hệ thống chính trị ngày càng mở ra cơ hội để mọi thành phần xã hội tham gia; đồng thời khẳng định năng lực, trí tuệ và tinh thần trách nhiệm của người khuyết tật hoàn toàn có thể đóng góp ở những vị trí quan trọng.
Điều này cũng là minh chứng rõ nét cho việc Việt Nam luôn nỗ lực để mọi người dân, dù ở hoàn cảnh nào, đều có quyền và được tạo điều kiện thực hiện trách nhiệm, nghĩa vụ công dân. Từ những quy định trong Hiến pháp, Luật Bầu cử, Luật Người khuyết tật, đến những chỉ đạo sát sao của người đứng đầu Đảng, từ sự vào cuộc của các cơ quan chức năng, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức hội, đoàn thể trong việc tuyên truyền, vận động, hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn – tất cả đã tạo nên một hành lang vững chắc để người khuyết tật tự tin bước vào quá trình bầu cử và ứng cử.
Ở một góc độ rộng hơn, sự hiện diện của đại biểu là người khuyết tật trong Quốc hội cũng đặt ra một kỳ vọng thực tế về sự chuyển biến trong nhận thức xã hội. Khi những ví dụ cụ thể được hình thành và kiểm chứng bằng hoạt động thực tiễn, niềm tin vào khả năng tham gia của người khuyết tật không còn dừng lại ở quan điểm, mà dần trở thành nhận thức có cơ sở. Từ đó, những rào cản về tâm lý, định kiến cũng có thể từng bước được tháo gỡ.
Niềm vui của cộng đồng người khuyết tật hôm nay không chỉ vì có một đại biểu “của mình”, mà còn vì một tín hiệu rõ ràng về một xã hội phát triển bao trùm, nơi mọi công dân đều có cơ hội đóng góp. Và hành trình của ông Trần Mạnh Huy từ giảng đường, thương trường đến nghị trường sẽ là nguồn cảm hứng cho nhiều người khuyết tật khác dám ước mơ, dám cống hiến, khẳng định rằng người khuyết tật không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách, mà là chủ thể tham gia xây dựng chính sách, là một phần không thể thiếu trong sự phát triển bền vững của đất nước.
Một nhiệm kỳ Quốc hội bắt đầu, nhưng điều được kỳ vọng không chỉ là sự hiện diện, mà là cách những tiếng nói từ thực tiễn – trong đó có người khuyết tật – được lắng nghe, phản ánh và chuyển hóa thành chính sách.
Chúc mừng ông Trần Mạnh Huy, chúc mừng cộng đồng người khuyết tật Việt Nam, và chúc mừng một Quốc hội ngày càng phản ánh đa dạng, sinh động hơi thở của cuộc sống.
Lâm An
