Hơn 3.182ha rừng và đất rừng tại Ninh Bình được xác lập thành Khu bảo tồn loài – sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng, nhằm bảo vệ hệ sinh thái núi đá vôi, gìn giữ đa dạng sinh học và quần thể Voọc mông trắng.
Khu bảo tồn các loài linh trưởng quý, hiếm tại Vườn Quốc gia Cúc Phương
Bảo vệ sinh cảnh Voọc mông trắng
UBND tỉnh Ninh Bình vừa quyết định thành lập Khu bảo tồn loài – sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng tại địa bàn các phường Lý Thường Kiệt, Tam Chúc và Nguyễn Úy.
Khu bảo tồn có tổng diện tích hơn 3.182ha, trong đó hơn 3.016ha là rừng tự nhiên, 64,25ha rừng trồng và 100,94ha đất chưa có rừng.
Đây là khu vực có hệ sinh thái rừng núi đá vôi với giá trị cao về đa dạng sinh học, là nơi ghi nhận nhiều loài động, thực vật đặc hữu, nguy cấp, quý, hiếm.
Trong đó, Voọc mông trắng là loài đặc biệt được ưu tiên bảo tồn. Việc thành lập khu bảo tồn nhằm bảo vệ và phát triển hệ sinh thái rừng núi đá vôi, duy trì sinh cảnh tự nhiên, bảo tồn các loài động, thực vật quý hiếm, đồng thời góp phần duy trì chức năng sinh thái và bảo vệ môi trường.
Tiêu bản Vooc mông trắng tại vườn quốc gia Cúc Phương
Theo phương án được phê duyệt, khu bảo tồn được chia thành 3 phân khu chức năng. Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt có diện tích 1.807,4ha; phân khu phục hồi sinh thái 1.358,8ha và phân khu dịch vụ, hành chính 15,8ha.
Khu bảo tồn hiện không đề xuất thành lập vùng đệm. Theo phương án, căn cứ hiện trạng sử dụng đất, tài nguyên rừng, sinh cảnh và định hướng phát triển kinh tế – xã hội, khu vực nằm sát ranh giới khu bảo tồn chưa đủ điều kiện để đề xuất thành lập vùng đệm.
Tăng cường công nghệ trong bảo tồn
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của khu bảo tồn là giữ nguyên diện tích rừng tự nhiên hiện có, nhất là những khu vực có giá trị bảo tồn cao và các sinh cảnh quan trọng của Voọc mông trắng.
Cùng với bảo vệ rừng, các hệ sinh thái bị suy thoái sẽ được phục hồi, từng bước nâng cao chất lượng rừng và khả năng duy trì đa dạng sinh học.
Công tác tuần tra, kiểm soát, giám sát tài nguyên rừng được tăng cường tại các khu vực trọng điểm. Diễn biến rừng, đa dạng sinh học và quần thể Voọc mông trắng sẽ được theo dõi thường xuyên.
Đáng chú ý, Ninh Bình định hướng đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, GIS, viễn thám và các công cụ số trong quản lý khu bảo tồn.
Các công nghệ này được sử dụng để theo dõi diễn biến tài nguyên rừng, điều tra và giám sát đa dạng sinh học, theo dõi quần thể Voọc mông trắng, hỗ trợ phục hồi hệ sinh thái, bảo tồn loài và phòng cháy, chữa cháy rừng.
Việc ứng dụng công nghệ được kỳ vọng giúp công tác quản lý chuyển dần sang hướng chủ động, dựa trên dữ liệu, qua đó nâng cao khả năng phát hiện sớm những biến động về rừng, sinh cảnh và đa dạng sinh học.
Hướng tới sinh kế bền vững, du lịch sinh thái
Bên cạnh các giải pháp chuyên môn, phương án thành lập khu bảo tồn xác định sự tham gia của cộng đồng là yếu tố quan trọng trong bảo vệ rừng và thiên nhiên.
Ninh Bình sẽ tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật về lâm nghiệp, đa dạng sinh học, bảo vệ động vật hoang dã và cảnh quan tự nhiên; đồng thời gắn hoạt động bảo tồn với nâng cao nhận thức, phát triển sinh kế bền vững và huy động người dân tham gia bảo vệ rừng.
Vooc trong tự nhiên xuất hiện tại vườn quốc gia Cúc Phương
Khu bảo tồn cũng được định hướng từng bước phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn đa dạng sinh học, khai thác hợp lý các giá trị tự nhiên.
Các hoạt động được xác định gồm bảo vệ, phục hồi và phát triển rừng; phòng cháy, chữa cháy rừng; phòng trừ sinh vật gây hại; quản lý, bảo tồn đa dạng sinh học.
Bên cạnh đó là nghiên cứu khoa học, giảng dạy, thực tập, đào tạo; chi trả dịch vụ môi trường rừng; phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí; xây dựng cơ sở hạ tầng và trang thiết bị phục vụ quản lý khu bảo tồn.
Việc phát triển du lịch sinh thái được đặt trong yêu cầu bảo vệ rừng, cảnh quan và động vật hoang dã. Qua đó, các giá trị tự nhiên được khai thác theo hướng bền vững, đồng thời góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng và du khách về bảo tồn đa dạng sinh học.
Ban Quản lý rừng phòng hộ, đặc dụng Ninh Bình trực tiếp quản lý
Theo quyết định của UBND tỉnh Ninh Bình, Ban Quản lý rừng phòng hộ, đặc dụng Ninh Bình, trực thuộc Chi cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, được giao trực tiếp quản lý Khu bảo tồn loài – sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng.
Ban Quản lý có trách nhiệm tổ chức quản lý, bảo vệ và phát triển rừng đúng mục đích; thực hiện tuần tra, kiểm soát tài nguyên rừng; theo dõi diễn biến rừng và giám sát quần thể Voọc mông trắng.
Đơn vị này đồng thời phối hợp với chính quyền địa phương, các cơ quan liên quan và cộng đồng dân cư trong bảo tồn đa dạng sinh học, tuyên truyền và vận động người dân tham gia bảo vệ rừng.
Sở Nông nghiệp và Môi trường Ninh Bình được giao chủ trì tổ chức thực hiện phương án thành lập khu bảo tồn; phối hợp với các sở, ngành và chính quyền địa phương hướng dẫn, kiểm tra, giám sát công tác quản lý, bảo vệ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học.
UBND các phường Lý Thường Kiệt, Tam Chúc và Nguyễn Úy cùng các cơ quan, đơn vị liên quan có trách nhiệm phối hợp trong quản lý, bảo vệ rừng, bảo tồn thiên nhiên và triển khai các nhiệm vụ chuyên môn.
Kinh phí thực hiện được bố trí từ ngân sách nhà nước theo phân cấp, nguồn thu dịch vụ môi trường rừng, nguồn lồng ghép từ các chương trình, kế hoạch, đề án liên quan và các nguồn kinh phí hợp pháp khác.
Việc thành lập Khu bảo tồn loài – sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng tạo thêm cơ sở pháp lý và không gian bảo tồn quan trọng đối với hệ sinh thái rừng núi đá vôi ở Ninh Bình. Đây cũng là tiền đề để địa phương kết hợp bảo tồn đa dạng sinh học với nghiên cứu khoa học, nâng cao nhận thức cộng đồng và phát triển du lịch sinh thái theo hướng bền vững.
Song Hồng
