Sáng nay 21/12, tại Lưu Gia Trang, phường Nam Định (Ninh Bình), Câu lạc bộ UNESCO sưu tầm cổ vật Nam Định tổ chức chương trình tổng kết, giao lưu với các câu lạc bộ, hội sưu tầm cổ vật trong cả nước. Sự kiện thu hút đông đảo nhà sưu tầm, người yêu cổ vật, góp phần lan tỏa giá trị di sản văn hóa dân tộc.
Quang cảnh sự kiện
Ông Trần Thịnh – Chủ tịch Câu lạc bộ UNESCO sưu tầm cổ vật Nam Định cho biết, đây là dịp để các hội viên nhìn lại kết quả hoạt động trong năm qua, đồng thời tạo không gian giao lưu, trao đổi kinh nghiệm, nâng cao hiểu biết về cổ vật. Chương trình có khoảng 50 hội viên của Câu lạc bộ tham gia, cùng sự góp mặt của nhiều hội, câu lạc bộ cổ vật đến từ các tỉnh, thành phố.
Theo ông Trần Thịnh, số lượng cổ vật trưng bày tại sự kiện rất phong phú, đa dạng về chất liệu, niên đại và loại hình, phản ánh nhiều giai đoạn lịch sử khác nhau. Các hiện vật gồm gốm sứ, đồ đất nung, đồ gỗ, đồ giấy, đồ thêu…, không chỉ có giá trị sưu tầm mà còn mang ý nghĩa nghiên cứu lịch sử, văn hóa.
Ông Trần Thịnh – Chủ tịch Câu lạc bộ UNESCO sưu tầm cổ vật Nam Định
Thông qua hoạt động trưng bày và giao lưu, Câu lạc bộ mong muốn giới thiệu tinh hoa văn hóa – nghệ thuật của Việt Nam và thế giới, đồng thời lan tỏa ý thức gìn giữ, bảo tồn những giá trị di sản mà cha ông để lại, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Điểm nhấn của buổi trưng bày là bức tranh thêu chỉ vàng thời Nguyễn, do hội viên Câu lạc bộ sưu tầm. Theo ông Trần Thịnh, hiện vật có từ cung đình nhà Nguyễn, niên đại thời vua Khải Định, được chế tác phục vụ triều đình, thể hiện quyền uy tối thượng của hoàng đế. Đây là hiện vật rất hiếm, bởi tranh thêu là chất liệu dễ bị tác động bởi thời gian, việc bảo tồn được gần như nguyên vẹn đến ngày nay là điều hết sức quý giá.
Ông Trần Thịnh khẳng định, dù giá trị kinh tế có thể không cao bằng một số cổ vật nước ngoài, nhưng giá trị lịch sử, văn hóa và niềm tự hào dân tộc của những hiện vật cung đình Việt Nam là không thể so sánh. Nhân dịp kỷ niệm 15 năm thành lập Câu lạc bộ, ông cũng trưng bày 4 bức tranh cổ do cá nhân ông sưu tầm.
Ông Bùi Văn Quang (Quang Nam Định) giới thiệu về bức tranh thêu
Cũng tham gia trưng bày tại sự kiện, ông Bùi Văn Quang, chủ nhân của bức tranh thêu quý chia sẻ, ông sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Thành Nam, niềm đam mê cổ vật đã hình thành từ rất sớm, gần như ăn sâu trong tiềm thức. Từ nhỏ, ông đã tham gia tìm kiếm rìu đá, hiện vật cổ để tặng bảo tàng. Tuy nhiên, phải đến những năm gần đây, khi hội đủ điều kiện và cơ duyên, ông mới thực sự bước vào con đường sưu tầm, nghiên cứu cổ vật một cách nghiêm túc.
Theo ông Quang, dù tuổi đời không còn trẻ nhưng trong giới sưu tầm, ông vẫn được coi là người “đi sau”. Điều thôi thúc ông gắn bó với cổ vật chính là niềm say mê cái đẹp và tinh hoa của mỹ thuật cung đình, đặc biệt là những tác phẩm được chế tác riêng cho hoàng đế, thể hiện quyền uy tối thượng của triều đại phong kiến Việt Nam.
Nổi bật trong bộ sưu tập của ông là bức tranh thêu Cửu Long (Cửu ngũ chí tôn) trên nền lụa Hỏa Hoàng, thêu chỉ vàng và tơ tằm ngũ sắc. Theo quan niệm xưa, chín con rồng năm móng tượng trưng cho quyền lực tuyệt đối của hoàng đế, bức tranh thường được treo sau ngai vàng tại chính điện. Theo ông Quang, bức tranh thêu Cửu Long (Cửu ngũ chí tôn) có kích thước cao 2,25 rộng 1,65 là tác phẩm được đánh giá là một trong những tác phẩm tranh thêu cung đình Huế lớn và hiếm nhất từng được phát lộ tại Việt Nam.
Cùng với bức tranh thêu Cửu Long (Cửu ngũ chí tôn) là các cặp tranh phụng, long đối xứng, cũng thuộc dòng tranh thêu ngự dụng cung đình Huế, được bảo quản gần như nguyên vẹn dù mang dấu ấn của thời gian. Ông Quang cho rằng, giá trị của các tác phẩm này không chỉ nằm ở chất liệu hay kỹ thuật mỹ thuật, mà còn ở giá trị phi vật thể – biểu trưng cho quyền uy của chế độ quân chủ Việt Nam xưa.
Chia sẻ về cơ duyên sưu tầm, ông Quang cho biết mình khởi đầu từ những cổ vật dân gian, sau đó gắn bó sâu với sắc phong, chiếu chỉ triều Nguyễn. Chính quá trình nghiên cứu sắc phong đã đưa ông đến với mỹ thuật cung đình Huế – nơi nghệ thuật thêu trên lụa đạt đến đỉnh cao vào cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX. Theo ông, nhiều tác phẩm cung đình còn tồn tại đến ngày nay là nhờ từng được cất giấu, bảo quản cẩn trọng sau năm 1945.
Hiện nay, ông Quang vẫn bảo quản tranh theo cách truyền thống, cuộn và cất kỹ, chỉ treo trong thời gian ngắn tại các sự kiện, do chưa có điều kiện xây dựng phòng bảo quản đạt chuẩn về nhiệt độ, độ ẩm. Ông cho rằng, sưu tầm cổ vật không chỉ để thỏa niềm đam mê cá nhân, mà còn là trách nhiệm gìn giữ di sản cho các thế hệ sau.
Ông Nguyễn Phi Dũng (Nam Định) nhà sưu tầm báo giấy lớn nhất Việt Nam
Đánh giá về sự kiện, nhà sưu tầm Nguyễn Phi Dũng cho rằng, sự kiện trưng bày cổ vật do Câu lạc bộ nghiên cứu sưu tầm cổ vật Nam Định tổ chức được chuẩn bị bài bản, chuyên nghiệp, không gian mang đậm bản sắc văn hóa Thành Nam. Theo ông, đây không chỉ là dịp chiêm ngưỡng các di sản quý của dân tộc, mà còn là không gian giao lưu, trao đổi kiến thức, kinh nghiệm sưu tầm. Ông mong muốn hoạt động này được duy trì thường xuyên, trở thành sân chơi văn hóa lành mạnh cho cộng đồng yêu cổ vật trong khu vực và cả nước.
Giới thiệu một số hiện vật tiêu biểu, ông Nguyễn Phi Dũng nhấn mạnh đến bình vôi – vật dụng gắn liền với tục ăn trầu của người Việt xưa. Qua chất liệu và hình thức của bình vôi – từ đất, sành, đồng đến sứ – có thể nhận diện tầng lớp sử dụng trong xã hội, từ dân gian đến quan lại. Dù tục ăn trầu ngày nay dần mai một, nhưng những hiện vật này vẫn là chứng tích sinh động phản ánh đời sống văn hóa truyền thống của người Việt.
Nhà sưu tầm cổ vật chia sẻ về chiếc đĩa cổ có giá trị cao
Ông Lương Văn Toản, thành viên hội của vật Nam Định, trưởng ban liên lạc của hội sưu tầm hôi cổ vật anh em ba miền chia sẻ về đam mê và thú chơi cổ vật.
Song Hồng
