(ĐHVO). Tiết trời se lạnh của mùa thu cũng là lúc Hà Nội thoảng thoảng hương cốm khắp ngõ phường, thanh thanh, ngọt bùi. Trong tâm tưởng của người Hà Nội, mùa thu bao giờ cũng gắn liền với cốm và những món ăn tinh tế từ món quà thu xanh như ngọc lưu ly này.
“Hà Nội mùa thu, mùa thu Hà Nội. Mùa hoa sữa về thơm từng cơn gió. Mùa cốm xanh về thơm bàn tay nhỏ. Cốm sữa vỉa hè, thơm bước chân qua…”. Đã bao năm qua như thế, lời hát quen thuộc vẫn vang lên mỗi khi hồ Gươm lăn tăn ánh vàng nắng thu, khi những chùm hoa sữa bắt đầu tỏa hương, khi phố phường Hà Nội xuất hiện bóng dáng của những người gánh cốm đi bán. Nghe tiếng rao của các cô hàng cốm, người dửng dưng đến đâu cũng biết là mùa thu đã đến rồi.
Món quà tinh tế của mùa thu Hà Nội (Ảnh: Sưu tầm)
Cốm được làm từ những hạt nếp cái hoa vàng khi còn xanh, bên trong căng đầy sữa. Làm cốm phải cắt lúa đúng lúc, thường lúa gặt hôm nào đem rang và giã cốm hôm đó để không mất đi hương vị của lúa mới.
Và dù nhiều làng làm cốm, song cốm làng Vòng vẫn được đánh giá là đầu bảng với vị dẻo ngọt và cả cái sự kỳ công của người làm.
Cốm xanh bọc trong những chiếc lá khoai ráy xanh non, ngoài là chiếc lá sen cuối mùa ấp ủ hương hoa sen tinh khiết, gói bằng sợi rơm khô vàng ruộm mảnh mai. Hương cốm có vị ngọt riêng, vị ngọt của sữa, của nắng thu. Cởi cái lạt rơm thơm mùi lúa nếp, mở gói lá sen, nhìn những hạt cốm xanh mướt và mềm, chụm mấy ngón tay, nhón vài hạt, thả nhẹ vào đầu lưỡi, nhẩn nha để vị cốm dẻo thơm, ngọt tan ra, thấm vào… giản dị mà thanh tao!
Cốm còn được chế biến thành nhiều món ngon khác như chả cốm, chè cốm, bánh cốm…, tuy nhiên, dù được biến tấu thành món ăn nào thì cốm vẫn mang lại cho người ăn những dư vị quen thuộc của mùa thu.
Hương thơm của cốm quyện hương lá sen ngọt ngào… (Ảnh: Sưu tầm)
Nhà văn Vũ Bằng coi Cốm Vòng như một thứ quà đặc biệt nhất trong mọi thứ quà Hà Nội bởi mỗi khi thấy gió hiu hắt trở về thì lại nhớ đến cốm, mà đặc biệt hơn nữa là khắp các “nẻo đường đất nước” chỉ có Hà Nội có cốm thôi. Món quà Hà Nội ấy được ông ve vuốt bằng ngôn ngữ trang trọng nhất trong “Miếng ngon Hà Nội”, ông nhận xét: “Mỗi khi thấy mây thu phủ ngang trời, người ta gặp nhau ở chợ vẫn thường chỉ nói một câu: Bây giờ ở Hà Nội là mùa cốm! Thế rồi nhìn nhau không nói gì nữa, nhưng mà ai cũng thấy lòng ai chan chứa biết bao buồn…“.
Hay âm điệu dịu dàng mà ung dung trong bài thơ Đất nước của cụ Nguyễn Đình Thi cũng mang đậm nét cốm Hà thành:
Sáng mát trong như sáng năm xưa
Gió thổi mùa thu hương cốm mới
Tôi nhớ những ngày thu đã xa
Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội
Những phố dài xao xác hơi may
Người ra đi đầu không ngoảnh lại
Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy
Một cái “chớm lạnh” đầu thu. Một cái “xao xác”của lá thu rơi, một mùi “hương cốm mới” được làn gió thu mang theo và tỏa rộng trong không gian, thấm sâu vào hồn người. Một màu vàng tươi, vàng nhạt của nắng, của lá thu rơi đầy thềm… làm ta vương vấn mãi.
Phạm Vân (T/h)
