Thời gian vài năm gần đây những bài than vãn về giá nhà tăng nhanh quá không thể sở hữu, “thu nhập 50tr không mua nổi nhà” hiện khắp mạng xã hội và các phương tiện truyền thông.
Ảnh minh hoạ: Chung cư Hà Nội-TP HCM hiện nay giá đã gấp đôi sau 3 năm
Trên thế giới, một số quốc gia phát triển cũng từng đối mặt với những thách thức về nhà ở ảnh hưởng đến tâm lý giới trẻ, chẳng hạn như: tại Nhật (thế hệ mất mát – thế hệ mất cơ hội trong đó có vấn đề không thể mua nhà do kinh tế bong bóng sụp năm 1990); Trung Quốc (nằm thẳng – chỉ làm tối thiểu để tồn tại do giá nhà đất quá cao, áp lực có nhà mới lấy được vợ…); Hàn Quốc (Hell Joseon là tiếng lóng của giới trẻ một phần do bất mãn giá nhà đắt đỏ khó sở hữu, ngoài ra áp lực cố gắng mấy cũng khó thành công). Tại Việt Nam, bài toán nhà ở có những đặc thù riêng, trong đó yếu tố tâm lý và kỳ vọng xã hội chiếm vai trò đáng kể.
Chúng ta hãy cùng phân tích xem vấn đề này : Sau mỗi khoá đào tạo Đại học thì sinh viên ra trường thường cố gắng ở lại các Thành phố lớn nhất là Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh để tìm kiếm việc làm, trước tiên thuê nhà rồi 5-10 năm thu nhập cao lên sẽ dành dụm mua 01 căn – đó là mơ ước của rất nhiều bạn trẻ. Ở Việt Nam tâm lý chuẩn thành công phải sinh sống ở những nơi như Hà Nội và TP Hồ Chí Minh tương tự ở Hàn phải sống và làm việc tại Seoul, nhiều bạn trẻ đang bị hiệu ứng xã hội: “gia đình bạn bè đều ở đây, đi thành phố khác là tụt hậu” nên cố gắng bám trụ ở Hà Nội, TP Hồ Chí Minh thuê nhà đi làm hoặc sống chung 3-4 thế hệ chờ cơ hội giá nhà giảm, nhưng thực tế là:
– Nhà trung tâm hai Thành phố trên không còn dành cho số đông nữa kể cả những bạn lương 50 triệu cũng đang kỳ vọng không thực tế vì việc làm của bạn có chắc ổn định? ( cho rằng mình chuẩn thành công trên MXH, lương cao nên phải mua ở trung tâm): Nhà 7–10 tỷ ở Hà Nội /TP.HCM; Lương 50 triệu/tháng = 600 triệu/năm. Sau chi tiêu, tiết kiệm 20–25 triệu/tháng → 240–300 triệu/năm; Cần 20–30 năm mới đủ, chưa tính giá nhà tăng, từ năm 2021 tới nay giá nhà chung cư hai TP lớn có hai đợt sóng lớn làm giá nhà chung cư trung cao cấp tăng 2-3 lần lên trên 120tr/m2-150tr/m2 nên nhiều người không thể mua nổi sinh ra chán nản.
Ngoài hai Thành phố trên còn rất nhiều Thành phố đáng sống có nhiều ưu điểm nhiều cơ hội việc làm nhưng một số bạn sinh viên tốt nghiệp học xong không chịu quay: hạ tầng phát triển như Hạ Long, Đà Nẵng, Bình Dương, Hải Phòng; Bắc Ninh, Vĩnh Yên; không bị bão lụt như Tây Ninh, Đồng Nai, Bình Dương địa hình cao, TP Phan Rang chi phí rẻ như nông thôn. Chỉ một nhóm nhỏ những người “bắt buộc” phải sống ở Hà Nội, TP HCM do những công việc gắn với nơi ở: chuyên gia, ngân hàng, cơ quan hành chính, công an, quân đội, làm cho bệnh viện.
Rất ít bạn trẻ chấp nhận chuyển ra Thành phố tỉnh khác sinh sống để đón đầu mà thường hay “đổ lỗi” cho chính sách, cho Nhà nước, chỉ số ít dũng cảm di cư sang “tỉnh lẻ” thường đã thành công có căn để ở, căn cho thuê ví dụ như ở TP Phan Rang: nhiều bạn tài xế không chịu nổi áp lực TP lớn HN, HCM bán xe về làm cho Hãng Taxi lương xấp xỉ 10tr mua trả góp nhà xã hội ( 400-700tr/ 1 căn) mỗi tháng chỉ 3tr-3.5tr tới nay trả hết nợ còn có dư 1 căn cho thuê, đương nhiên những căn chung cư giá rẻ đó sẽ để lại cho các con họ. Tuy làm lao động phổ thông nhưng lại sống nhẹ gánh và hạnh phúc hơn nhiều bạn cố bám trụ ở hai TP lớn do họ dám sống cho chính bản thân không sợ bị đánh giá.
Việc điều tiết giá nhà là một bài toán phức tạp, đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng để không ảnh hưởng tiêu cực đến kinh tế vĩ mô. Các biện pháp mạnh có thể tiềm ẩn rủi ro, nếu Nhà nước làm mạnh sẽ gây đổ vỡ các ngành vật liệu xây dựng nội thất, tài chính – ngân hàng tăng nợ xấu, thất nghiệp tăng, suy giảm tăng trưởng và bất ổn xã hội… hậu quả khó lường, mà chưa chắc làm giảm được giá nhà trung tâm hai TP lớn vì mỗi năm Hà Nội tăng dân số ngang một huyện lớn thì giải pháp nên làm là giảm bớt làn sóng di dân đổ về Thủ đô, Tp HCM (khuyến khích di cư ngược về địa phương) nếu có thể có chiến dịch truyền thông thay đổi tâm lý thì vấn đề nhà ở sẽ giảm 50% áp lực. Do đó, giải pháp căn cơ và khả thi hơn cả là khuyến khích giảm bớt làn sóng.
Nhà nước hiện nay đang triển khai rất hiệu quả đầu tư cho địa phương như:
Phát triển kinh tế việc làm tại nhiều địa phương, khuyến khích thành lập doanh nghiệp nhỏ;
Cải thiện hạ tầng về giao thông, dịch vụ công y tế giáo dục đạt chuẩn cao, được đầu tư kinh phí về văn hoá ví dụ tổ chức sự kiện đếm ngược 31-12, pháo hoa đón giao thừa… ; Có một số Thành phố còn nhiều nơi vui chơi giải trí hơn Hà Nội như Đà Nẵng có Bà Nà Hill và Hạ long có công viên SunWorld nhưng người dân vẫn không chịu chuyển tới sinh sống mà cứ phải Hà Nội, TP HCM.
Ảnh minh hoạ: Giá nhà tăng cao ở Hà Nội và TP HCM nhưng một số Thành phố tỉnh lẻ giá chỉ vài trăm triệu 1 căn hộ trung tâm không ai mua.
Vấn đề thay đổi nhận thức cần chú trọng thực hiện:
Một là : Nên tổng hợp thực tiễn của Nghệ An đã bước đầu thành công sau khi ban hành kế hoạch thu hút, trọng dụng nhân tài đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050: Theo dự thảo nghị quyết, mức hỗ trợ đối với Giáo sư, Tiến sĩ khoa học khi về công tác tại Nghệ An là 1,2 tỷ đồng; mức hỗ trợ đối với Phó Giáo sư là 1 tỷ đồng. Tiến sĩ, chuyên gia, nhà quản lý, nhà quản trị doanh nghiệp, nhà khoa học đầu ngành là người Việt Nam hoặc là người nước ngoài, nhà khoa học công nghệ quốc tế người Việt Nam, đặc biệt là người Nghệ An ở nước ngoài, nhà khoa học pháp lý, luật gia, luật sư giỏi thuộc diện thu hút sẽ được hỗ trợ 600 triệu đồng.
Người tốt nghiệp đại học xếp loại xuất sắc chuyên ngành, lĩnh vực tỉnh Nghệ An thu hút sẽ được hỗ trợ 60 triệu đồng, nếu về công tác tại xã miền núi khó khăn hỗ trợ thêm 60 triệu đồng ( gấp đôi hỗ trợ) .
Hiện nay Nghệ An có GDP bình quân tăng trên 8%, GRDP bình quân đầu người tăng gấp 1.67 lần so với năm 2020, phát triển đều cả công nghiệp, du lịch, nông nghiệp, giáo dục luôn thuộc nhóm đầu cả nước đang phấn đấu trở thành cực tăng trưởng tầm Quốc gia.
Hai là : Tại các tỉnh thành mà bệnh viện chưa phát triển thương hiệu tốt nên sáp nhập làm cơ sở 3-4-…10 của các bệnh viện Trung ương nổi tiếng ( Bạch Mai, Đại Học Y, Việt Đức, Chợ Rẫy, Từ Dũ …) để được hỗ trợ về nhân sự, kỹ thuật, công nghệ ví dụ : sáp nhập 02 bệnh viện ở Thanh Hoá vào Đại học Y Hà Nội trước 20-1-2026 là một chính sách rất hợp lý sáng suốt, phát huy chuyên khoa thế mạnh, tạo nơi thực hành cho sinh viên Y Hà Nội, phát triển bệnh viện Đa khoa chất lượng ngang tầm .
Ba là : Nên đẩy mạnh nhiều chiến dịch truyền thông: phim ảnh, báo chí, tác phẩm văn học nghệ thuật, bài từ KOL … mục đích làm người dân thay đổi tâm lý cố hữu từ thời bao cấp: “ chuẩn thành đạt phải ở và làm tại Hà Nội, TP HCM; chuyển đi là tụt hậu, ở các tỉnh lẻ là quê …” mà chuẩn thành đạt cần linh hoạt hơn như sau :
- Ở các Thành phố “tỉnh lẻ” nhưng sở hữu nhà, việc làm ổn định, cuộc sống cân bằng : Gia đình-Sức khoẻ-Thời gian, ở tỉnh lẻ mà giỏi sẽ là “đầu tàu”, “ đứng đầu” ví dụ: Một bác sỹ giỏi thay đổi cả Thương hiệu Bệnh viện; một giáo viên giỏi nâng tầm cả một trường; một lãnh đạo giỏi nâng tầm cả một tỉnh như đồng chí Nguyễn Bá Thanh đã từng tạo dấu ấn cá nhân cho Đà Nẵng.
- Ở tỉnh lẻ nhưng làm việc toàn cầu, thu nhập mức quốc tế nhưng chi phí tỉnh lẻ.
- Thành đạt không phải do vị trí địa lý mà do bạn tạo giá trị gì, tỉnh lẻ ít hào nhoáng nhưng người giỏi sẽ có cơ hội để nổi bật, xây dựng cơ nghiệp bền vững hơn, nếu ở 02 TP lớn có thể không bao giờ có cơ hội.
Tóm lại hạnh phúc không nằm ở việc sở hữu 01 căn nhà Trung tâm Hà Nội- TP Hồ Chí Minh mà ở cảm giác “An Yên” khi cuộc sống vừa sức mình. Khi dám buông áp lực: phải mua nhà Hà Nội- TPHCM ta cho phép bản thân lựa chọn không gian sống phù hợp hơn, áp lực về tài chính bớt nặng, tinh thần thảnh thơi hơn. Sống nhẹ gánh không phải là thua kém, mà là một cách trưởng thành: hiểu rõ mình cần gì, hạnh phúc ở đâu. Nếu bạn là một cá nhân giỏi, việc lựa chọn sống và làm việc tại các địa phương có thể mở ra nhiều cơ hội đặc biệt để nổi bật, xây dựng sự nghiệp hoặc trở thành những hạt nhân lãnh đạo quan trọng – những cơ hội mà ở các thành phố lớn đôi khi khó có được do sự cạnh tranh quá cao.
Huy Hà
