Thông báo số 444-TB/VPTW về Kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm tại buổi làm việc với đại diện Đảng ủy Chính phủ và các ban, Bộ, ngành Trung ương về tình hình thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đối với người khuyết tật, Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, đoàn thể các cấp tập trung thực hiện tốt một số nhiệm vụ, giải pháp. Trong đó, có giải pháp đồng bộ để giảm số người khuyết tật mới. Đây là vấn đề cốt lõi, căn cơ và mang ý nghĩa chiến lược; thay vì tập trung xử lý hậu quả, việc chủ động phòng ngừa khuyết tật ngay từ gốc giúp giảm thiểu gánh nặng cho gia đình, xã hội và hệ thống an sinh; đồng thời nâng cao chất lượng dân số, chất lượng nguồn nhân lực và chất lượng giống nòi.
Năm 2023, Tôi có theo đoàn khảo sát của một tổ chức phi chính phủ vào làm việc tại Quảng Trị, hôm ấy đoàn chúng tôi đến Cửa Tùng, khi đang làm việc thì bất ngờ nghe một tiếng nổ long trời, mặt đất chao đảo, tiếng la hét thất thanh khiến tôi bủn rủn chân tay. Ít phút sau mới biết có một vụ đạn pháo còn sót lại tự kích nổ, rất may không có thiệt hại về người. Quả là may mắn khi con số tính từ năm 1975 đến nay đã hơn 42.000 người chết, hơn 62.000 người bị thương do bom mìn còn sót lại, con số khiến bất cứ ai cũng phải rùng mình…
Phục hồi chức năng tốt, hoàn toàn có thể ngùa được khuyết tật
Tôi cứ nghĩ mãi 62 nghìn người bị thương ấy, họ không chỉ mang nỗi đau khiếm khuyết đến suốt đời, mà gia đình của họ cũng chịu ảnh hưởng khi mất đi một nguồn lao động. Từ nghiên cứu của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) Tôi còn biết thêm “nếu người khuyết tật không tham gia thị trường lao động, quốc gia có thể thiệt hại khoảng 3 – 7% GDP”. Rõ ràng nếu giảm thiểu nguy cơ dẫn đến người khuyết tật, không chỉ là giảm thiểu nỗi đau mà còn là động lực phát triển kinh tế cho một đất nước.
Trong quá trình phát triển của một quốc gia, con người luôn là trung tâm, là yếu tố quyết định sự thịnh vượng và bền vững. Bởi vậy, việc chăm lo sức khỏe, thể chất và trí tuệ của mỗi cá nhân không chỉ là trách nhiệm y tế mà còn là mục tiêu chiến lược của toàn xã hội. Tại buổi làm việc với các cơ quan Trung ương, Tổng Bí thư Tô Lâm đã khẳng định: “…Giảm số người khuyết tật là vấn đề cốt lõi, căn cơ và mang ý nghĩa chiến lược; thay vì tập trung xử lý hậu quả, việc chủ động phòng ngừa khuyết tật ngay từ gốc giúp giảm thiểu gánh nặng cho gia đình, xã hội và hệ thống an sinh; đồng thời nâng cao chất lượng dân số, chất lượng nguồn nhân lực và chất lượng giống nòi”. Đây không chỉ là một định hướng đúng đắn, mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về cách tiếp cận mới trong chính sách an sinh xã hội.
Khuyết tật không chỉ ảnh hưởng đến cuộc sống của một cá nhân, mà còn đặt ra gánh nặng lớn đối với gia đình và xã hội. Việc xử lý hậu quả của khuyết tật thường tốn kém cả về thời gian, công sức và nguồn lực. Vì vậy, thay vì chờ đợi để hỗ trợ người khuyết tật sau khi sự việc đã xảy ra, chủ động phòng ngừa khuyết tật từ ban đầu chính là giải pháp mang tính căn cơ, nhân văn và bền vững. Phòng ngừa từ gốc giúp hạn chế tối đa số lượng người bị ảnh hưởng, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng dân số và nguồn nhân lực – hai trong số những yếu tố then chốt trong sự phát triển đất nước.
Bên cạnh đó, một điều đáng chú ý nữa là, việc phòng ngừa khuyết tật không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành y tế. Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh vai trò của cả hệ thống chính trị: từ chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em, đảm bảo an toàn giao thông, an toàn lao động, kiểm soát dịch bệnh, môi trường sống đến an toàn thực phẩm, trường học và nơi làm việc. Mỗi lĩnh vực nếu được thực hiện tốt sẽ là một “lá chắn” quan trọng để bảo vệ con người khỏi nguy cơ dẫn đến khuyết tật.
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến khuyết tật như hệ thống chăm sóc y tế ban đầu, môi trường, tai nạn, đặc biệt tại Việt Nam tỷ lệ người khuyết tật được so sánh với các quốc gia trong khu vực luôn ở mức cao hơn bởi có thêm các nguyên nhân như chịu rủi ro về thiên tai và hậu quả chiến tranh nặng nề. Thực tế cho thấy, nhiều nguyên nhân dẫn đến khuyết tật có thể phòng tránh được như giảm tai nạn giao thông, tai nạn lao động, nhiễm độc thực phẩm, sinh con không đúng độ tuổi, không được chăm sóc y tế đầy đủ trong thai kỳ,… Và những điều tưởng chừng “nhỏ nhặt” đó lại chính là những “gốc rễ” cần được kiểm soát tốt hơn để ngăn ngừa hậu quả lâu dài.
Không chỉ mang lại lợi ích về mặt thể chất, việc giảm số người khuyết tật mới còn góp phần xây dựng một xã hội nhân văn, khỏe mạnh và phát triển hơn. Đó là một xã hội nơi mọi người đều có cơ hội sống trọn vẹn, làm việc và cống hiến. Một quốc gia không chỉ giàu mạnh về vật chất mà còn phải thể hiện sự tiến bộ trong cách ứng xử với những vấn đề con người, đặc biệt là đối với những người yếu thế. Từ nhận thức đến hành động, mỗi cá nhân, mỗi tổ chức cần có trách nhiệm trong việc tạo dựng một môi trường sống an toàn, lành mạnh. Gia đình, nhà trường, cộng đồng và các cấp chính quyền phải cùng nhau phối hợp để thực hiện các biện pháp phòng ngừa khuyết tật một cách đồng bộ, có hệ thống.
Tóm lại, giảm số người khuyết tật mới không chỉ là giải pháp an sinh, mà còn là một chiến lược phát triển lâu dài, thể hiện tầm nhìn xa và tính nhân văn sâu sắc của Đảng và Nhà nước ta. Chúng ta thế hệ trẻ, cần nhận thức đúng đắn và sẵn sàng hành động, góp phần xây dựng một xã hội ngày càng tiến bộ và bao trùm.
Nhật Nam
