Không còn là những câu chuyện lấy nước mắt hay khai thác sự yếu thế, truyền thông về người khuyết tật (NKT) hiện đại đang chuyển mình mạnh mẽ hướng tới sự chuyên nghiệp, nhân văn và thúc đẩy quyền tự quyết.
Cán bộ văn phòng Dự án DHF tại Việt Nam cùng các học viên tại chương trình.
Sáng ngày 05/03/2026, tại Ninh Bình, văn phòng Dự án DHF tại Việt Nam đã tổ chức chương trình Tập huấn viết bài truyền thông lần thứ 3 dành cho cán bộ mạng lưới đối tác. Đây là hoạt động trọng tâm nhằm chuẩn hóa kỹ năng và nâng cao vị thế tiếng nói của NKT trên các phương tiện thông tin đại chúng.
Nhìn lại Cuộc thi truyền thông 2025: Diễn giả của chương trình đã đưa ra những nhận định khách quan về chất lượng các bài dự thi năm qua. Đáng chú ý, các tác phẩm đã thoát dần khỏi lối mòn “kể khổ”, thay vào đó là những góc nhìn đa dạng về sinh kế, chuyển đổi số và nghị lực tự thân.
Dưới lăng kính của một người làm báo chuyên nghiệp, diễn giả của chương trình chia sẻ: “Một câu chuyện hay cần một bộ khung vững chắc. Kỹ năng báo chí chính là ‘vũ khí’ để những giá trị nhân văn của người khuyết tật lan tỏa xa hơn, chuyên nghiệp hơn và chạm đến trái tim độc giả một cách tự nhiên nhất”.
Gỡ “nút thắt” từ thực tiễn truyền thông cơ sở: Không khí buổi tập huấn trở nên sôi nổi hơn với phần thảo luận về những tình huống thực tế mà các hội viên đang vướng mắc. Điển hình như ý kiến của ông Trần Quang Dũng (Hội Người khuyết tật tỉnh Ninh Bình) về việc làm sao để phân biệt rạch ròi giữa tin và bài, cũng như cách sử dụng hình ảnh sao cho vừa chân thực, vừa có sức lan tỏa mạnh mẽ mà không vi phạm các nguyên tắc đạo đức truyền thông.
Ông Trần Quang Dũng, Hội Người khuyết tật tỉnh Ninh Bình.
Giải đáp những trăn trở này, Diễn giả của chương trình đã phân tích sâu về kỹ thuật lựa chọn góc máy và nội dung hình ảnh. Diễn giả nhấn mạnh: “Hình ảnh trong truyền thông nói chung, về NKT nói riêng không chỉ là để minh họa, mà phải mang hơi thở của sự tự tin và năng lực tự thân. Một bức ảnh tốt có giá trị hơn ngàn lời nói nếu nó chạm được vào cảm xúc tích cực của công chúng”.
Đặc biệt, các vấn đề về kỹ năng “livestream” hay tối ưu hóa công tác tuyên truyền trên mạng xã hội cũng được diễn giả tháo gỡ chi tiết. Những phân tích sắc sảo này đã giúp các hội viên hiểu rõ hơn cách biến những hoạt động đời thường của hội thành những thông điệp truyền thông hiện đại và chuyên nghiệp.
Xuyên suốt phiên chia sẻ, việc xác lập các “nguyên tắc vàng” trong viết tin, bài về NKT luôn được đề cao. Diễn giả lưu ý các học viên về cách sử dụng ngôn ngữ phù hợp, tránh các từ ngữ gây cảm giác bi lụy, thương hại hoặc tôn vinh quá mức kiểu “siêu anh hùng”.
Thay vào đó là lối viết công bằng, khách quan, coi NKT là chủ thể chủ động của câu chuyện. “Chúng ta truyền thông để thay đổi nhận thức xã hội, không phải để khai thác sự khác biệt theo hướng giật gân. Mỗi bài viết phải là một nhịp cầu trao quyền, giúp cộng đồng nhìn thấy năng lực thực sự của người khuyết tật”. Diễn giả của chương trình nhìn nhận.
Không chỉ dừng lại ở kỹ năng viết, chương trình còn gợi mở nhiều chủ đề truyền thông tiềm năng như: NKT với kinh tế xanh, quyền tiếp cận công nghệ, hay những mô hình sinh kế bền vững tại địa phương. Cách khai thác câu chuyện theo hướng “trao quyền” được khuyến khích mạnh mẽ để tạo ra sự lan tỏa tích cực.
Buổi tập huấn khép lại với phần hỏi đáp đầy hào hứng. Những kinh nghiệm “thực chiến” từ diễn giả đã giúp các cán bộ truyền thông các đối tác của dự án DHF có thêm tự tin để tiếp tục hành trình “viết đúng – viết hay – viết nhân văn” về cộng đồng mình.
Song Hồng
