Sáng 17/01/2026 tại Hà Nội, diễn ra diễn đàn giao lưu Trọng tài viên thương mại quốc tế tiêu biểu toàn quốc. Sự kiện do Trung tâm Trọng tài Giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế (PACC) phối hợp cùng Công ty Cổ phần Sông Đà 9 và Tập đoàn VIDEC tổ chức, với sự tham dự của đông đảo chuyên gia pháp lý, luật sư, trọng tài viên và cộng đồng doanh nghiệp.
Trong bối cảnh tranh chấp thương mại xuyên biên giới ngày càng gia tăng, trọng tài đang dần trở thành “đường băng pháp lý” giúp doanh nghiệp Việt Nam tự tin bước ra sân chơi toàn cầu.
Toàn thể đại biểu, khách mời và các Trọng tài viên tiêu biểu chụp ảnh lưu niệm trên sân khấu (Ảnh BTC)
Diễn đàn không chỉ là không gian giao lưu nghề nghiệp, mà còn là dịp nhìn lại chặng đường phát triển của hệ thống trọng tài thương mại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Phát biểu tại sự kiện, TS. Trần Minh Sơn – Chủ tịch Hội đồng Cố vấn PACC – cho biết, nếu như những năm 1960, cơ chế trọng tài ở Việt Nam còn mang đậm dấu ấn hành chính, thì đến nay đã có bước chuyển mạnh mẽ theo hướng chuyên nghiệp và hiện đại. Đặc biệt, từ kết quả của Diễn đàn pháp luật ASEAN năm 2025, 10 quốc gia thành viên đã cam kết trong năm 2026 sẽ tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về hòa giải và trọng tài, coi đây là một trong những trụ cột quan trọng của môi trường đầu tư – kinh doanh khu vực.
TS. Trần Minh Sơn – Chủ tịch Hội đồng Cố vấn PACC (Ảnh BTC)
Một con số được các đại biểu đặc biệt quan tâm là phán quyết của trọng tài Việt Nam hiện đã được hơn 140 quốc gia công nhận, trong khi phán quyết của tòa án chỉ được khoảng 46 quốc gia thừa nhận. Sự khác biệt này tạo ra lợi thế rất lớn cho doanh nghiệp trong các tranh chấp có yếu tố nước ngoài, nhất là trong bối cảnh hoạt động đầu tư, thương mại xuyên biên giới ngày càng gia tăng.
Từ góc độ thực tiễn doanh nghiệp, ông Trần Thế Quang – Chủ tịch HĐQT Công ty CP Sông Đà 9 – chia sẻ rằng sau hơn 65 năm hoạt động, doanh nghiệp đã thay đổi căn bản tư duy quản trị, từ mô hình dựa vào chỉ định thầu sang vận hành theo “luật chơi” quốc tế. Theo ông, việc đưa điều khoản trọng tài vào hợp đồng giúp đối tác nước ngoài yên tâm hơn, quá trình đàm phán thuận lợi hơn và bảo đảm tính công bằng, cùng có lợi cho các bên.
Ông Trần Thế Quang – Chủ tịch HĐQT Công ty CP Sông Đà 9 (Ảnh BTC)
Đại diện các doanh nghiệp cũng cho rằng trọng tài ngày càng được doanh nghiệp lựa chọn nhờ ba ưu điểm nổi bật là tính chuyên môn hóa cao, khi trọng tài viên thường là chuyên gia sâu trong từng lĩnh vực như dầu khí, xây dựng, tài chính; tính bảo mật, giúp bảo vệ uy tín và hình ảnh doanh nghiệp; và tính chung thẩm, khi phán quyết có hiệu lực thi hành ngay, tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí so với các thủ tục tố tụng kéo dài tại tòa án.
Ở góc độ chính sách pháp luật, Luật sư Nguyễn Văn Chiến – Đại biểu Quốc hội khóa XIV – cảnh báo rằng không ít doanh nghiệp Việt Nam vẫn có thói quen ký hợp đồng dựa nhiều vào “niềm tin” hơn là trên nền tảng pháp lý chặt chẽ. Việc không quy định rõ cơ chế giải quyết tranh chấp ngay từ đầu có thể khiến doanh nghiệp rơi vào vòng xoáy kiện tụng kéo dài, thậm chí bị “hình sự hóa” các quan hệ kinh tế – dân sự, qua đó đánh mất những cơ hội kinh doanh quan trọng. Theo ông, đưa điều khoản trọng tài vào hợp đồng chính là cách phòng ngừa rủi ro từ gốc. Đáng chú ý, diễn đàn cũng ghi nhận một bước tiến quan trọng khi Luật Đất đai và Luật Kinh doanh Bất động sản mới lần đầu tiên ghi nhận cơ chế giải quyết tranh chấp đất đai bằng trọng tài, mở ra hướng đi mới cho những lĩnh vực trước đây gần như chỉ có thể trông cậy vào con đường tòa án.
LS. Nguyễn Văn Chiến – Nguyên Đại biểu Quốc Hội, Nguyên Phó chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam (Ảnh BTC)
Trong khuôn khổ sự kiện, PACC cũng đã công bố các quyết định về công tác nhân sự và vinh danh những cá nhân tiêu biểu trong hoạt động trọng tài. Theo đó, ông Trần Thế Quang và ông Phạm Quang Trung được bổ nhiệm giữ chức Phó Chủ tịch PACC. Chín chuyên gia gồm Phạm Văn Vinh, Trần Xuân Khiêm, Nguyễn Thị Thu Hà, Trần Minh Dũng, Lưu Thị Ngọc Lan, Trịnh Tuyết Mai, Dương Đăng Thiên, Đinh Việt Thanh và Võ Thị Nhật Phương đã được trao thẻ trọng tài viên.
Khoảnh khắc trao thẻ trọng tài viên, quyết định bổ nhiệm và vinh danh tại diễn đàn (Ảnh BTC)
GSDD.TS. LS Nguyễn Hồng Thái Phó Chủ tịch PACC khen thưởng cho cá nhân tiêu biểu năm 2025 (Ảnh BTC)
Khép lại diễn đàn, nhiều đại biểu cùng chung nhận định rằng trọng tài không còn là “lựa chọn phụ”, mà đang dần trở thành một phần quan trọng của “hạ tầng pháp lý mềm” trong nền kinh tế hội nhập. Không chỉ giúp giải quyết tranh chấp, trọng tài còn góp phần giữ gìn quan hệ đối tác, bảo vệ uy tín doanh nghiệp và tạo dựng môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định. Trong bối cảnh số hóa và hội nhập sâu rộng, đội ngũ trọng tài viên PACC được kỳ vọng sẽ tiếp tục là những “người gỡ rối” chuyên nghiệp, đồng hành cùng doanh nghiệp trên con đường phát triển bền vững.
Đăng Khoa
